Ο «βίος - αβίωτος» της (μη) «βιωσιμότητας του χρέους»

Γράφει ο Νίκος Μπογιόπουλος 

Από χτες οι καμπάνες άπασας της επικράτειας χτυπούν χαρμόσυνα. Αφορμή η δήλωση της κυρίας Μέρκελ (στην «Καθημερινή»):

«Είμαι βέβαιη - είπε η καγκελάριος - ότι η βιωσιμότητα του (σσ: ελληνικού) χρέους θα εξακολουθήσει να υφίσταται».

Ας... γιορτάσουμε, λοιπόν. Αλλά πριν η γιορτή μετατραπεί σε ντελίριο ενθουσιασμού - σαν αυτό που έχει καταλάβει τους «παπαγάλους» των «8» - ας παρακολουθήσουμε για ποιο πράγμα «πρέπει» να είμαστε «ευτυχείς» 

Στοιχείο πρώτο:

Από το Μάαστριχτ και μετά, δηλαδή την τελευταία 20ετία, ο ελληνικός λαός έχει πληρώσει σε εγχώριους και ξένους τοκογλύφους και κερδοσκόπους το αστρονομικό ποσό των 772,9 δισ. ευρώ!

Στοιχείο δεύτερο:

Μόνο από το 2000 και μετά, δηλαδή από την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωζώνη, ο ελληνικός λαός έχει πληρώσει για τόκους και χρεολύσια μακροπρόθεσμων δανείων το ποσό των 400,5 δισ. ευρώ. Την ίδια περίοδο, για εξοφλήσεις εντόκων και βραχυπρόθεσμων τίτλων έχει πληρώσει πάνω από 240 δισ. ευρώ. Αθροισμα: 640,5 δισ. ευρώ!

Στοιχείο τρίτο:

Από το Μάαστριχτ και μετά, 4 ολόκληρα ΑΕΠ της χώρας έχουν πάει σε... τόκους και χρέη! Μάλιστα, από αυτά, πάνω από 3 ολόκληρα ΑΕΠ έχουν εξανεμιστεί σε τόκους και χρεολύσια κατά την περίοδο της συμμετοχής της Ελλάδας στην Ευρωζώνη!

Τα παραπάνω στοιχεία και οι σχετικοί πίνακες, που περιλαμβάνουν τις δαπάνες για την καταβολή τόκων, χρεολυσίων και τις εξοφλήσεις βραχυπρόθεσμων τίτλων και εντόκων γραμματίων, ομολογούνται στην εισηγητική έκθεση του προϋπολογισμού του 2013 (σελίδα 133) και σημαίνουν το εξής πολύ απλό:

Από τη μια μεριά το κράτος και οι κυβερνήσεις των κεφαλαιοκρατών δανείζονται αστρονομικά ποσά με τα οποία χρηματοδοτείται η κερδοφόρα δράση των κεφαλαιοκρατών, κι από την άλλη μεριά ο λαός πληρώνει τα χρέη των κεφαλαιοκρατών και του κράτους των κεφαλαιοκρατών και μάλιστα στο πολλαπλάσιο. Με τόκο!

Είναι προφανές, λοιπόν, τι συμβαίνει:

α) Τα λαϊκά στρώματα, καθιστώντας «βιώσιμο το χρέος», πλήρωσαν την τελευταία 20ετία (και κυρίως κατά την περίοδο της «ευρω-ευημερίας») σε τόκους για το δημόσιο χρέος που άλλοι το δημιούργησαν, άλλοι το προκάλεσαν και άλλοι το «έφαγαν», κοντά στο ένα τρισεκατομμύριο ευρώ!

β) Ο ελληνικός λαός, στο όνομα της «βιωσιμότητας του χρέους», θα «πρέπει» - έτσι του λένε - να ζήσει χωρίς μισθούς, χωρίς συντάξεις, χωρίς δουλειά, χωρίς δικαιώματα, ώστε μέχρι το 2020 να τους έχει πληρώσει άλλα τόσα, και αφού τους τα πληρώσει κι αυτά, τότε - το 2020 - θα τους «χρωστάει» κι άλλα τόσα!

Συμπέρασμα 1ο:

Οταν μιλούν για «βιωσιμότητα του χρέους» εννοούν τη μετατροπή της ζωής του λαού σε ένα «βίο - αβίωτο», αφού εκείνο που θέλουν είναι ένα λαό αλυσοδεμένο στο μαγκανοπήγαδο του χρέους, που θα ζει ίσα - ίσα ώστε να τους πληρώνει αενάως και αιωνίως τόκους, χρεολύσια και χρέη για δάνεια που άλλοι τα ξεκοκαλίζουν.

Συμπέρασμα 2ο:

Οταν μιλούν για «βιωσιμότητα του χρέους» εννοούν τη διατήρηση των μακάβριων συνεπειών ενός δανεισμού που ούτε είχε ούτε έχει σκοπό την ικανοποίηση των αναγκών των εργαζομένων. Αντίθετα αποτελεί τη συνήθη τακτική της ολιγαρχίας, μέσω της οποίας το κεφάλαιο αφενός εξασφαλίζει πηγές για τη δική του ρευστότητα, αφετέρου συνεχίζει να χρεώνει τα βάρη του δικού του δανεισμού στα λαϊκά στρώματα.

Η «βιωσιμότητα του χρέους» για την οποία πανηγυρίζουν Μέρκελ, Σαμαράς, Βενιζέλος, ΔΝΤ κ.ο.κ., σημαίνει έναν ελληνικό λαό που θα πληρώνει στο διηνεκές τα παλιότερα και τα νεότερα δάνεια της πλουτοκρατίας χωρίς ποτέ να ξεχρεώνει.

Που πάντα θα του λένε ότι «οφείλει» όλο μεγαλύτερα χρέη στους πιστωτές, μιας και ο λογαριασμός αυτός δεν τελειώνει ποτέ. Αντίθετα, σε κάθε προηγούμενο λογαριασμό χρεών, επέρχεται - όπως περιέγραφε ο Λένιν - ένας «τοκογλυφικός επιπρόσθετος λογαριασμός πάνω σε εκείνον που 20 φορές ως τώρα πληρώθηκε».

Είναι προφανές:

Η απάντηση σε αυτόν τον καταναγκασμό, η απάντηση στον εξαναγκασμό εκατομμυρίων ανθρώπων να εξαθλιώνονται, να χρεοκοπούν, να καταστρέφονται, να φτωχοποιούνται, να λεηλατούνται, και όλα αυτά είτε για να διατηρείται «βιώσιμο το χρέος», είτε γιατί (όπως συμβαίνει στην περίπτωση της Ελλάδας, παρά τα όσα λέει η Μέρκελ) το χρέος είναι «μη βιώσιμο», δεν είναι η «σταδιακή αποπληρωμή». Ούτε η «επιμήκυνση». Ούτε ο «λογιστικός» προσδιορισμός του «καλού» και του «κακού» χρέους. Ούτε τα «κουρέματα». Ούτε καμία από τις τεχνικές καταλήστευσης του λαού που ακολουθούνται στο όνομα της «βιωσιμότητας του χρέους» ή της «μη βιωσιμότητας του χρέους».

Η μία και μοναδική απάντηση είναι:

Μονομερής διαγραφή του χρέους!

Απάντηση που φυσικά δεν θα προέλθει από την εξουσία των μονοπωλίων που τα δικά της τα δάνεια μετατρέπονται σε χρέη για το λαό. Δεν θα προέλθει από την εξουσία εκείνων που υπογράφουν Μνημόνια, ή των άλλων που θέλουν να γίνουν εκείνοι οι «διαπραγματευτές» στη θέση των προηγούμενων με την ΕΕ, με την ΕΚΤ, με το ΔΝΤ.

Θα προέλθει μόνο από ένα λαό αποφασισμένο να επιβάλει τη δική του λαϊκή εξουσία. Χωρίς μονοπώλια. Χωρίς ΕΕ. Χωρίς ΔΝΤ. Και χωρίς να αναγνωρίζει καμία «υποχρέωση» του λαού απέναντι σε ντόπιους και ξένους τοκογλύφους.

Άνοδος, παρακμή και πτώση της «θρησκείας» του 21ου αιώνα

 «Αυτή μπορεί να μην είναι η αρχή του τέλους, είναι όμως σίγουρα το τέλος της αρχής.»

Ουίνστον Τσώρτσιλ

 

Το 1989, λίγο μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου, ο Φράνσις Φουκουγιάμα κηρύσσει το «τέλος της ιστορίας».

«Χάρη στην εκτυφλωτική νίκη του οικονομικού και πολιτικού φιλελευθερισμού όλες οι αντιφάσεις επιλύονται και αυτό που μένει είναι, ουσιαστικά, η οικονομική δραστηριότητα».

Τέσσερα χρόνια μετά, και ενώ η ΕΣΣΔ δεν υπάρχει πλέον, ένας άλλος Αμερικάνος καθηγητής έρχεται να «διορθώσει» τη θεωρία του Φουκουγιάμα.

«Η πηγή των συγκρούσεων του μέλλοντος», γράφει ο Σάμιουελ Χάντιγκτον στη «Σύγκρουση των Πολιτισμών», «δεν θα είναι ούτε ιδεολογική ούτε οικονομική, αλλά πολιτισμική.»

Η ιστορία, που ποτέ δεν σταματά να κινείται, τους διέψευσε και τους δύο. Οι συγκρούσεις του 21^ου αιώνα είναι όχι απλά οικονομικές, όχι απλά ταξικές, αλλά ολοκάθαρα διπολικές: Το φτωχό 80% ενάντια στο πάμπλουτο 1%.

Και καθώς οι φτωχοί αυξάνονται και πληθαίνουν μέσα σε κάθε χώρα, τόσο οι συγκρούσεις θα γίνονται βιαιότερες.

«Ο εχθρός είναι εντός των πυλών. Στοιχειώδες, κύριε Γουάτσον.»

Ο 20^ος αιώνας ήταν αναμφίβολα η εποχή της Αμερικανικής ηγεμονίας. Όχι μόνο στρατιωτικά, αλλά κυρίως οικονομικά, τεχνολογικά, πολιτιστικά.

Στην Αμερική δημιουργήθηκαν τεράστιες καινοτομίες που κατέκτησαν τον πλανήτη πολύ πιο γρήγορα και πιο ολοκληρωτικά από το στρατό του.

Αυτοκίνητο, τηλέφωνο, ηλεκτρικός λαμπτήρας, ουρανοξύστης, λεωφόρος, αεροπλάνο, ψυγείο, ηλεκτρονικός υπολογιστής.

Ύστερα ήρθαν τα κύματα της μαζικής κουλτούρας:

Εφημερίδες μεγάλης κυκλοφορίας, το Χόλιγουντ, τα κόμικ, η τζαζ, τα ραδιοφωνικά σίριαλ, τα κινούμενα σχέδια, η τηλεόραση, το ροκ, τα ριάλιτι σόου.

Και της μαζικής κατανάλωσης:

Διαφήμιση, πολυκαταστήματα, σούπερ μάρκετ, μάρκετινγκ, πωλήσεις δια αλληλογραφίας, πωλήσεις μέσω διαδικτύου, pay per view κλπ.

 

Η σημαντικότερη, όμως, επινόηση της Αμερικής, η πιο κατακλυσμιαία, ήταν ο ακραίος φιλελευθερισμός, η αποθέωση της «ελεύθερης αγοράς».

Καθώς όμως το διαδίκτυο συντέλεσε ώστε ο φιλελευθερισμός να γίνει παγκόσμιος, χωρίς σύνορα, χωρίς περιορισμούς, χωρίς εθνική ταυτότητα, η Αμερική βρέθηκε να καταβροχθίζεται ζωντανή από το «τέρας που δημιούργησε».

Η παγκοσμιοποίηση σκότωσε την εθνική αγορά, που είναι μία από τις βάσεις της κυριαρχίας του κράτους-έθνους.

Τα κράτη δεν έχουν πια τα μέσα να αντισταθούν στις αγορές. Ο όγκος των αποθεμάτων τους είναι γελοία αδύναμος απέναντι στη δύναμη των αγορών.

Έτσι οι κυβερνώντες, συμπεριλαμβανομένου του πλανητάρχη, εξαναγκάζονται να σεβαστούν τις γενικές οδηγίες της οικονομικής πολιτικής που ορίζουν παγκόσμιοι οργανισμοί, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ή η Παγκόσμια Οργάνωση Εμπορίου.

Η χρηματοπιστωτική οικονομία, το εμπόριο, τα ΜΜΕ που ωθούνται από τις νέες τεχνολογίες, γνώρισαν μια πραγματική έκρηξη.

Δημιούργησαν νέου τύπου οικονομικές αυτοκρατορίες, που επεξεργάζονται τους δικούς τους νόμους, μεταφέρουν τους χώρους παραγωγής τους, μετακινούν τα κεφάλαια τους με ταχύτητα φωτός και επενδύουν από τη μια άκρη του πλανήτη στην άλλη.

Δεν γνωρίζουν ούτε σύνορα ούτε κράτη ούτε πολιτισμούς. Περιφρονούν την εθνική κυριαρχία. Αδιαφορούν για τις κοινωνικές συνέπειες, κερδοσκοπούν κατά των νομισμάτων, προκαλούν υφέσεις και κρίσεις, και τα βάζουν με τις κυβερνήσεις.

Η πολιτική εξουσία είναι πλέον η τρίτη εξουσία. Πρώτη είναι η οικονομική εξουσία και ύστερα η εξουσία των ΜΜΕ.

Πρόσφατα κάποιο περιοδικό είχε τους 50 ισχυρότερους άντρες του πλανήτη. Ούτε ένας πολιτικός δεν βρισκόταν ανάμεσα τους.

Οι πολιτικοί ακολουθούν πειθήνια τους ανθρώπους που δεν περιορίζονται από κανέναν κανόνα, χάρη στην παγκόσμια επικράτηση του “laissez faire, laissez passer”.

Ούτε ο Ted Turner ούτε ο Rupert Murdoch ούτε ο Bill Gates ούτε ο Larry Rong ούτε ο Robert Allen, ούτε οι δεκάδες άλλοι κυρίαρχοι του κόσμου υπέβαλαν ποτέ τα σχέδια τους σε καθολική ψηφοφορία.

Η δημοκρατία δεν τους αφορά. Είναι υπεράνω εννοιών όπως το δημόσιο καλό, η κοινωνική ευημερία, η ελευθερία και η ισότητα.

Όταν οι κυβερνήσεις δεν είναι συνένοχες, μοιάζουν παράλυτες. Είναι ανίκανες να επιλύσουν, στο επίπεδο τους, τα χιλιάδες σημαντικά προβλήματα που προκαλούνται από την κερδοσκοπική μανία των νέων κατακτητών, της νέας και απόλυτης εξουσίας.

Η πολιτική εξουσία συμπεριφέρεται όλο και περισσότερο ως όργανο, ως συμπλήρωμα, ως υπηρέτης των πραγματικών κυρίαρχων του κόσμου: των χρηματο-οικονομικών αγορών.

Έτσι, στις σημερινές δημοκρατίες, όλο και περισσότεροι πολίτες αισθάνονται παγιδευμένοι από ένα είδος γλοιώδους δόγματος που ανεπαίσθητα περιβάλλει κάθε επαναστατική σκέψη, την καθυστερεί, την αναστατώνει, την παραλύει και καταλήγει να την πνίξει.

 Αυτό το δόγμα είναι η «μονόδρομη σκέψη», ή αλλιώς η ΤΙΝΑ που προστάζει: «There Is No Alternative».

 

Το γεγονός ότι η παγκοσμιοποίηση γίνεται ιδεολογικό όργανο έχει ως σοβαρή συνέπεια την εκ των προτέρων καταδίκη –στο όνομα του ρεαλισμού- κάθε τάσης αντίστασης ή ακόμη και αντίθεσης.

Καταδικάζονται ή χαρακτηρίζονται ως «λαϊκιστικές» όλες οι δημοκρατικές απόπειρες, όλες οι αναζητήσεις εναλλακτικών λύσεων, όλες οι προσπάθειες δημοκρατικής ρύθμισης, όλες οι κριτικές κατά της αγοράς.

Η νέα «θρησκεία», παγκόσμια όπως ποτέ καμία άλλη, είναι ακριβώς ο δογματισμός της αναγκαίας «ελεύθερης αγοράς», η μονόδρομη σκέψη του παγκόσμιου φιλελευθερισμού.

Αυτή είναι η μετάφραση -σε ιδεολογικούς όρους- των συμφερόντων μιας ομάδας οικονομικών δυνάμεων, και ιδιαίτερα των δυνάμεων του διεθνούς κεφαλαίου.

Οι κύριες πηγές αυτής της σκέψης είναι οι μεγάλοι οικονομικοί και νομισματικοί οργανισμοί: Παγκόσμια Τράπεζα, Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, Οργάνωση για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη (ΟΟΣΑ), Παγκόσμια Οργάνωση Εμπορίου, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Μπούντεσμπανκ, Τράπεζα της Γαλλίας κλπ.

Αυτοί χρηματοδοτώντας, στρατολογούν στην υπηρεσία των ιδεών τους, σε όλο τον πλανήτη, πολλά ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια, ιδρύματα, τα οποία με τη σειρά τους επεξεργάζονται λεπτομερειακά και διαδίδουν το «λόγο του Ευαγγελίου».

Η πρώτη αρχή της μονόδρομης σκέψης ακούγεται πλέον στα αυτιά μας ως αξίωμα: «Η οικονομία κυριαρχεί επί της πολιτικής».

Οι άλλες έννοιες-κλειδιά της μονόδρομης σκέψης είναι εξίσου γνωστές (τα ΜΜΕ φροντίζουν να τις διαδίδουν με ευλάβεια):

 

Η αυτορυθμιζόμενη αγορά, της οποίας «το αόρατο χέρι διορθώνει τις ατέλειες και τις δυσλειτουργίες», και ειδικά οι χρηματο-οικονομικές αγορές των οποίων «οι ενδείξεις προσανατολίζουν και καθορίζουν τη γενική κίνηση της οικονομίας».

Ο ανταγωνισμός και η ανταγωνιστικότητα, «που δίνουν δύναμη και ωθούν τις επιχειρήσεις, οδηγώντας ‘τες σε ένα διαρκή και προσοδοφόρο εκσυγχρονισμό».

Οι ελεύθερες συναλλαγές χωρίς εμπόδιο, που είναι «παράγοντας ασταμάτητης ανάπτυξης του εμπορίου και άρα των κοινωνιών».

Η παγκοσμιοποίηση της εργοστασιακής παραγωγής και η διεθνής κατανομή της εργασίας, που «μειώνει τις συνδικαλιστικές διεκδικήσεις και μειώνει το κόστος των μισθών».

Το σκληρό νόμισμα, «παράγοντας σταθερότητας».

Οι ιδιωτικοποιήσεις, η φιλελευθεροποίηση κλπ.

Και βέβαια η αδιαφορία απέναντι στο οικολογικό κόστος.

Σε αυτόν τον νέο κόσμο τα άτομα χωρίζονται σε όσους μπορούν να πληρώσουν τα χρέη τους και σε όσους δεν μπορούν. Οι δεύτεροι θα απορριφθούν, θα εκδιωχτούν, θα περιθωριοποιηθούν, θα αποκλειστούν, γιατί στην νέα κοινωνική κατάσταση (που έχει πάψει να θεωρεί ως επιταγή την αλληλεγγύη), οι «χαμένοι» πρέπει να εγκαταλειφθούν.

Βεβαίως όσο περισσότερα βρίσκεται να χρωστάει κάποιος τόσο καλύτερη αντιμετώπιση έχει από τη «δικαιοσύνη», η οποία δε λογιέται πια ως εξουσία, αλλά ως περίπτερο.

 

Οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες είναι τεράστιες πλέον, όχι μόνο στις τριτοκοσμικές χώρες, αλλά και σε χώρες με δημοκρατική παράδοση, όπως η Βρετανία ή οι ΗΠΑ -ουσιαστικά σε όλες τις χώρες της υφηλίου.

Όμως οι άνεργοι, οι φτωχοί, οι μετανάστες, οι γκετοποιημένοι, οι περιθωριοποιημένοι, φαίνεται να εξεγείρονται πολύ πιο εύκολα (δι” ασήμαντον αφορμήν) απ’ όσο νόμιζε ο Χάντιγκτον.

Δεν υπάρχει πλέον δυτική χώρα που να μη χρειάζεται να ενδυναμώνει τις δυνάμεις καταστολής, προκειμένου να αντιμετωπίσει (πρόσκαιρα) αυτές τις εξεγέρσεις.

Ακόμα και ένας από τους υπεύθυνους του προβλήματος, ο Persy Barnevik, διευθυντής της ABB, μια από τις κυριότερες επιχειρήσεις ενέργειας στον κόσμο, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου:

«Εάν οι επιχειρήσεις δεν ανταποκριθούν στις προκλήσεις της φτώχειας και της ανεργίας, οι εντάσεις μεταξύ των κατεχόντων και των μη κατεχόντων θα αυξηθούν και θα έχουμε σοβαρή έκρηξη της τρομοκρατίας και της βίας.»

Η «μεγάλη αυτοκράτειρα», η αγορά, άρχισε να αντιλαμβάνεται ότι η κυριαρχία της δεν μπορεί να διατηρηθεί. Ο κόσμος αλλάζει και ούτε οι μεγιστάνες δεν μπορούν να τον ελέγξουν.

 

«Βρισκόμαστε στη μέση μιας μακράς και επίπονης διαδικασίας, που οδηγεί στην ανάδειξη -με τη μία ή την άλλη μορφή- μιας παγκόσμιας κοινωνίας, την πιθανή δομή της οποίας δεν μπορούμε ακόμα ούτε να φανταστούμε», γράφει ο Αλεξάντερ Κινγκ.

Ο μηχανισμός που μπορεί να σταματήσει αυτόν τον αγώνα δρόμου προς την καταστροφή είναι η διαφωνία, που κινητοποιεί προοδευτικά μια κριτική μάζα πολιτών αποφασισμένων να υπερασπιστούν τα στοιχειώδη δικαιώματα τους και να εργαστούν για μια πραγματικά πολιτική κοινωνία.

Οι πολίτες αντιλαμβάνονται, κάπως συγκεχυμένα ακόμα, ότι πρέπει να κατακτήσουν νέα ανθρώπινα δικαιώματα. Ότι τη γενιά των πολιτικών δικαιωμάτων (18^ος αιώνας) και αργότερα των κοινωνικών (19^ος και 20^ος αιώνας) πρέπει να τη διαδεχτεί μια γενιά νέων δικαιωμάτων, οικολογικών, που να εξασφαλίζουν στους πολίτες το δικαίωμα στην αξιοπρεπή εργασία, στην πληροφόρηση, στην ειρήνη και την ασφάλεια, αλλά επίσης και στην καθαρότητα του αέρα και των υδάτων, καθώς και στην προστασία του περιβάλλοντος.

Η κοινωνία της κατασπατάλησης πρέπει να παραχωρήσει φυσιολογικά τη θέση της σε μια κοινωνία της αναδιανομής.

Καθένας, σε γενικές γραμμές, αντιλαμβάνεται ότι αυτός είναι ο μόνος δρόμος που επιτρέπει τη διατήρηση του πλανήτη, την προστασία της φύσης και τη διάσωση του ανθρώπου.

Λύσεις υπάρχουν, αλλά αυτές δεν πρόκειται να τις προωθήσουν οι οικονομικοί γίγαντες ούτε οι πολιτικοί νάνοι.

Οι ίδιοι οι πολίτες θα δημιουργήσουν αυτήν την νέα παγκόσμια κοινωνία, τη νέα πολιτική εξουσία, «την πιθανή δομή της οποίας δεν μπορούμε ακόμα ούτε να φανταστούμε.»

(Αυτό το κείμενο είναι συρραφή αποσπασμάτων από το βιβλίο «Γεωπολιτική του Χάους», του Ιγνάσιο Ραμονέ, ενός ανθρώπου που ανάμεσα σε πολλά άλλα είναι και διευθυντής της Le Monde Diplomatique. Στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις, μτφ Ελένη Τσερεζόλε, επίμετρο Μιχάλης Μητσός).

Γελωτοποιός

Ένα διάγραμμα - 10.000 λέξεις

Η εγκληματική ανοησία που χαρακτηρίζει σήμερα την οικονομία της Ευρωζώνης δεν χρειάζεται παρά ένα διάγραμμα για να εμφανιστεί σε όλο της μεγαλείο. Η μπλε γραμμή καταγράφει τον αριθμό των ανέργων κατοίκων της Ευρωζώνης από το 1999 μέχρι σήμερα. Η κόκκινη τις δημόσιες δαπάνες (σε δισ. ευρώ) για την ίδια περίοδο. 

Μέχρι το 2010 (το γενέθλιο έτος του Μνημονίου μας, το οποίο αποτέλεσε τη βάση όλων των πακέτων «διάσωσης» και «δημοσιονομικής προσαρμογής» της Ευρωζώνης), η μπλε και η κόκκινη γραμμή «χόρευαν» μαζί: Ανέβαινε η ανεργία, ανέβαιναν και οι δημόσιες δαπάνες - καθώς οι κυβερνήσεις δαπανούσαν περισσότερα σε επιδόματα ανεργίας, προγράμματα επενδύσεων κ.λπ. Κατέβαινε η ανεργία, μειώνονταν αντίστοιχα οι δημόσιες δαπάνες. Έως ότου φτάσαμε στην Κρίση του 2008 που έστειλε την ανεργία στα 16 εκατομμύρια, η Ελλάδα κατέρρευσε το 2010 και άρχισαν η λιτότητα, τα δάνεια, τα Μνημόνια. Παρατηρήστε τι συνέβη σε αυτές τις δύο γραμμές μετά το 2010 (την κάθετη μαύρη γραμμή).

Το 2010 η Ευρώπη, εν τη σοφία της, επέβαλε στον εαυτό της την ίδια λίγο-πολύ λιτότητα παντού (αλλού πιο βάναυσα και αυστηρά και αλλού πιο ήπια). Ακόμα και σε χώρες όπως η Ολλανδία. Για πρώτη φορά, σε περίοδο που η ανεργία, η μπλε γραμμή, αυξανόταν, η Ευρωζώνη άρχισε να μειώνει δραστικά τις δημόσιες δαπάνες. Για πρώτη φορά ο «χορός» των δύο γραμμών σταμάτησε και οι δύο γραμμές πήραν διαζύγιο. Η κόκκινη γραμμή πήρε την κατιούσα, καθώς τα κράτη άρχισαν να μειώνουν δραστικά τις δαπάνες. Αποτέλεσμα; Η μπλε γραμμή, ο αριθμός των άνεργων της Ευρωζώνης, εκσφενδονίστηκε στα ουράνια.

Και τι προτείνουν οι σοφοί ηγέτες μας να γίνει τώρα; Να μειώσουν κι άλλο τις δημόσιες δαπάνες στο σύνολο της Ευρωζώνης! Όχι να τις μειώσουν σε ελλειμματικές χώρες και να τις αυξήσουν στις πλεονασματικές. Προς Θεού, όχι. Τις μειώνουν παντού και ταυτόχρονα! Μια ματιά στο διάγραμμα αρκεί για να δούμε, εάν το θέλουμε, ότι πρόκειται για τον θρίαμβο της ανοησίας επί της λογικής. Ότι μόνο μια θρησκόληπτη προσήλωση στις άνευ λόγου ανθρωποθυσίες μπορεί να οδηγήσει στο συμπέρασμα πως, εφόσον κάνουμε ό,τι μας λένε οι τιμονιέρηδες Βρυξελλών, Βερολίνου και Φραγκφούρτης (κόντρα ακόμα και στις συμβουλές του ΔΝΤ), και το εφαρμόσουμε με τον απαιτούμενο ενθουσιασμό και ταχύτητα, τα πράγματα θα πάνε καλύτερα.

Protagon

Πως να χρεοκοπήσεις μια χώρα

Κύριοι Βουλευτές,

Σας διαβιβάζω την κατωτέρω μελέτη με τις εξής παρατηρήσεις:

1. Με τις παραδοχές της μελέτης αποδεικνύεται ότι με μείωση των εξόδων του κράτους, από μείωση μισθών, συντάξεων και απολύσεις, κατά 4 δις ευρώ, δημιουργούνται στον ιδιωτικό τομέα 836.000 άνεργοι. Με μηδαμινό όφελος για το κράτος.

2. Σύμφωνα με στοιχεία του προϋπολογισμού του 2009 η δαπάνη του κράτους για μισθούς και συντάξεις ανερχόταν σε 19 δις ευρώ περίπου.

3. Ως γνωστόν οι μισθοί και οι συντάξεις μειώθηκαν κατά 55% περίπου.

4. Ήτοι κατα τα ανωτέρω στοιχεία κατά 55% των 19 δις ήτοι κατά περίπου 10 δις ευρώ.

5. Η ανεργία των 836.000 που αναφέρεται στη μελέτη για μείωση μισθών και συντάξεων κατά 4 δις ευρώ, αν η μελέτη είναι ορθή, θα πρέπει να ανέλθει σε (10 : 4) Χ 835.000 = 2.090.000 άτομα

6. Σύμφωνα με στοιχεία ακόμα και της γνωστής ΕΛΣΤΑΤ, η στατιστική ανεργία σήμερα ανέρχεται σε 29% ή σε 1.320.000 ανέργους.

7. Ως γνωστόν η στατιστική ανεργία δεν περιλαμβάνει αυτούς που κάνουν έστω και ένα ημερομίσθιο το μήνα.

8. Αν οι παραδοχές της κατωτέρω μελέτης είναι ορθές, που δείχνουν να είναι, τότε η πραγματική και όχι η στατιστική ανεργία ανέρχεται σε 46%.

9. Για να ανέρχονται τότε οι άνεργοι σύμφωνα με τη μελέτη, σε ( 46% : 29%) X 1.320.000 = 2.093.000.

10. Ενώ η μελέτη προβλέπει 2.090.000.

11. Συνεπώς αν η πραγματική ανεργία ανέρχεται σε 46%, τότε η μελέτη είναι ορθή.

Η μελέτη αποδεικνύει τα τραγικά αποτελέσματα της συνεχιζόμενης εγκληματικής οικονομικής πολιτικής που μόνον στόχο έχει τη χρεωκοπία του υποθηκευμένου κράτους μας και των ιδιωτών ώστε να ξεπουληθεί η περιουσία τους

Ευριπίδης Μπίλλης

Τ. Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ

Με όσα υποφέρουμε τα τελευταία σχεδόν τρία χρόνια όλοι οι Έλληνες, γίναμε ερασιτέχνες οικονομολόγοι. Επειδή όμως μέχρι τώρα δεν έχω δει καμία ανάλυση για το πώς η μείωση των μισθών και των συντάξεων (η διαβόητη εσωτερική υποτίμηση της Μέρκελ) οδηγεί στα ανωτέρω και την πτώχευση του ελληνικού κράτους και των Ελλήνων (για να κατασχεθούν ο πλούτος τους από τον Ρέσλερ) , ζητώ ζητώντας συγγνώμη από τους οικονομολόγους την επιστημονική μελέτη τους για την ανάλυση που ακολουθεί.

1. Ας υποθέσουμε ότι μια μείωση των μισθών και των συντάξεων κατά 4 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση, επιβάλλεται σε εφαρμογή των εντολών από την Μέρκελ, την Ολλανδία, με την αποδοχή ακόμα και του τέως καγκελλάριου Σρέντερ που μας υποσχέθηκε όπως και η Ολλανδία για να μας βοηθήσει, αν δεχτούμε τα πάντα και “αυτοκτονήσουμε”.

2. Ας υποθέσουμε επίσης ότι από το 4 δισ. ευρώ που χάνουν οι εργαζόμενοι και οι συνταξιούχοι (οι οποίοι πλήρωναν από αυτό το ποσό των 4 δισ. ευρώ φόρους – εισφορές κοινωνικής ασφάλισης των ιδίων – των παιδιών τους και των εγγόνιών τους), ένα δισεκατομμύριο θα έχανε το κράτος ως αποτέλεσμα της αδυναμίας τους να καλύψουν τα ανέφερθέντα , φόρους, εισφορές κοινωνικής ασφάλισης κ.λ.π., μετά τη μείωση των αποδοχών τους (η τρίτη ή τέταρτη μείωση των μισθών και των συντάξεων, που ονομάζεται πάντα “τελευταία φορά”) και ότι 3 δισ. ευρώ θα πρέπει να αφαιρεθούν από το κυκλοφορόυν προς τις επιχειρήσεις χρήμα.

3. Οι επιχειρήσεις (που είναι ήδη σε οριακό σημείο επιβίωσης) για να αντιμετωπίσουν αυτή τη μείωση των € 3.000.000.000 του κυκλοφορούντος χρήματαος που έχουν θα πρέπει να απολύσουν αντίστοιχο αριθμό του ποσού αυτού των 3 δις ευρώ υπαλλήλους. Υποθέτοντας ένα μέσο ετήσιο μισθό των 10.000 δολαρίων θα έχουμε τότε 300.000 (τριακόσιες χιλιάδες) επιπλέον ανέργους (3,000,000,000: 10.000 = 300.000)

4. Ας υποθέσουμε επίσης ότι από την απώλεια αυτών των 3 δισ. ευρώ (των 300.000 νέων άνεργων), η οποία θα αφαιρεθεί από το κράτος και από τις επιχειρήσεις, 1 δισ. ευρώ θα χάσει το κράτος (φόροι, ασφαλιστικά ταμεία, τα επιδόματα ανεργίας, κ.λπ.) και 2 δισ. θα αφαιρεθεί από την αγορά (τις επιχειρήσεις).

5. Ως αποτέλεσμα θα έχουμε απολύσεις από εταιρείες που αντιστοιχούν σε 2 δις ευρώ ή με μέσο ετήσιο μισθό των 10.000 € θα έχουμε άλλες 200.000 απολύσεις.

6. Συνολικά μέχρι στιγμής, 300.000 + 200.000 = 500.000 απολύσεις.

7. Ας υποθέσουμε και πάλι ότι από την ανωτέρω απώλεια των 2 δις ευρώ που αντιστοιχούν στους 200.000 νέους ανέργους, το κράτος θα στερήθεί 0,67 δις ευρώ (το ένα τρίτο από τα 2 δισ. ευρώ) και η αγορά ( επιχειρήσει το υπόλοιπο ποσό ίσο περίπου 1,4 δις ευρώ.

8. Με μέσο ετήσιο μισθό 10.000, θα έχουμε τότε 140.000 νέους άνεργους Έλληνες (1,400,000,000: 10.000 = 140, 000) και συνολικές απολύσεις 500.000 + 140.000 = 640.000 ανέργους.

9. Ας υποθέσουμε και πάλι ότι από το 1,4 δισεκατομμύρια απώλεια εισοδήματος των 140.000 νέων ανέργων, το κράτος χάνει περίπου 0,46 δισ. ευρώ και το υπόλοιπο των 0,93 δισεκ. ευρώ, είναι η απώλεια σε κυκλοφορούν χρήμα της αγοράς (επιχειρήσεων).

10. Τότε θα έχουμε επιπλέον απολύσεις ισοδύναμες των ο,03 δις ευρώ που αντιστοιχούν (με μέσο ετήσιο μισθό 10.000 ευρώ) σε 93.000 νέες απολύσεις και συνολικά 640.000 + 93.00 = 733.000 Έλληνες θα χάσουν τη δουλειά τους

11. Ας υποθέσουμε πάλιν ότι από την απώλεια των 0,93 δις ευρώ του χαμένου εισοδήματος των 93.000 Ελλήνων νέων ανέργων, το κράτος θα χάσει 0.31δις ευρώ και η αγορά (οι επιχειρήσεις) 0.62 δις ευρώ, που αντιστοιχεί σε 62.000 νέες απολύσεις με συνολικό μέχρι τώρα αριθμό απολύσεων 733.000 + 62.000 = 795.000.

12. Ας υποθέσουμε επίσης ότι από την απώλεια του εισοδήματος των 0.62δις ευρώ των νέων 62.000 Ελλήνων ανέργων, το ένα τρίτο ίσο με 206.000.000 δις ευρώ αφαιρείται από το κράτος και ότι τα δύο τρίτα, δηλαδή τα 414.000.000 ευρώ ότι αφαιρούνται από την αγορά (τις επιχειρήσεις). Τότε, με ένα μέσο ετήσιο μισθό των 10.000 € θα έχουμε 41.000 νές απολύσεις, και συνολικό αριθμό απολύσεων νίσο με 795.000 + 41.000 = 836.000 άνεργους Έλληνες

13. Υποθέτοντας τώρα το κλείσιμο του φαύλου αυτού κύκλου της Μέρκρλ (στην πραγματικότητα συνεχίζει), τότε η μείωση των μισθών και των συντάξεων κατά 4δις ευρώ έχει ως αποτέλεσμα.:

α) Την απώλεια κρατικών εσόδων ισων με: 1 δις + 1 δις + 0.67 + 0.46 + 0.31 + 0.206 = 3,646 δις ευρώ

β) Και τη δημιουργία 836.000 χιλιάδων νέων Ελλήνων ανέργων.

Αν τα ανωτέρω είναι σωστά, όπως φαίνεται να είναι, το ελληνικό προτεκτοράτο για να κερδίσει 354.000.000 ευρώ (4000000000 – 3646000000 = 354.000.000) από τη μείωση των μισθών και των συντάξεων κατά € 4 δις ευρώ δημιουργεί περίπου 836.000 άνεργους Έλληνες, καταστρέφοντας αυτό το λαό και την ελληνική οικονομία.

Αν συνεχίσαμε τις αναλύσεις μας, θα διαπιστώναμε ότι κερδίζει το “0″ ευρώ, δημιουργώντας 836.000 άνεργοι Έλληνες.

Βλακεία ή στόχος;;

Είναι επίσης γνωστό ότι στην Αμερική μετά τη μεγάλη προπολεμική κρίση η τότε κυβέρνηση που ανέλαβε μετά, πλήρωνε ανθρώπους για να κάνουν δουλειές άχρηστες (σπάσιμο πέτρων αν δεν κάνω λάθος κτλ), προκειμένου και να εργάζονται οι άνθρωποι και να αυξάνει το κυκλοφορούν χρήμα στην αγορά.

Με αφορμή τις υπεσχημένες απολύσεις στο δημόσιο (ΕΡΤ κτλ) παρακαλούνται οι οικονομολόγοι του Φόρουμ μας να ελέγξουν την κατωτέρω ερασιτεχνική μου μελέτη. Όπου αποδεικνύεται συγκεκριμένα, ότι μείωση μισθών και συντάξεων και απολύσεις του δημοσίου, αντίστοιχες ποσού ίσου με 4 δις ευρώ δημιουργεί χωρίς σχεδόν κανένα κέρδος για το κράτος, 836.000 ανέργους.

Ευριπίδης Μπίλλης

Τ. Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ

Η αγγλική έκδοση του κειμένου How to bankrupt a country …. (21.08.2012)

πηγή

RAMNOUSIA 

Success Story και παντεσπάνι

Είμαστε σε μια ιστορικά σπάνια συγκυρία κατά την οποία οι "πάνω" βυθίζουν τους "κάτω" στην εξαθλίωση, την φτώχεια και την ανθρωπιστική κρίση, και επιπλέον δεν πείθουν για την ικανότητά τους να κυβερνήσουν ως ηγεμόνες, δηλαδή ως εκφραστές του γενικού συμφέροντος.

Η κυβέρνηση, οι καθεστωτικοί οικονομολόγοι και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης επιδίδονται, ήδη από το φθινόπωρο του 2012, σε μια προσπάθεια αλλαγής του ψυχολογικού κλίματος στις αγορές ισχυριζόμενοι ότι η ελληνική οικονομία παρουσιάζει σημεία ανάκαμψης -τόσο έντονα μάλιστα ώστε η Ελλάδα να χαρακτηρίζεται ως success story της εσωτερικής υποτίμησης. Μπορούμε να διακρίνουμε, άραγε, τα σημεία της επιτυχίας στα μακροοικονομικά μεγέθη της ελληνικής οικονομίας;

Μια συνοπτική περιγραφή της μακροοικονομικής κατάστασης φαίνεται στο διάγραμμα. Η γενική εικόνα αναδεικνύει την επιδείνωση της οικονομίας στην οποία έχει οδηγήσει η πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης, αλλά δείχνει επίσης και την επιτυχία αυτής της πολιτικής όσον αφορά τη θεαματική αναδιανομή του εισοδήματος σε βάρος των εργαζόμενων τάξεων.

Πιο συγκεκριμένα, όλα τα μεγέθη από τα οποία εξαρτάται η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και ζωής των εργαζόμενων τάξεων, δηλαδή οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου, η αγοραστική δύναμη των μισθών, ο αριθμός των απασχολουμένων, το ΑΕΠ, η παραγωγικότητα της εργασίας και οι εξαγωγικές επιδόσεις της ελληνικής οικονομίας, βρίσκονται σε πτωτική πορεία και η μείωσή τους έναντι του 2009 είναι δραματική.

Αντιθέτως, εντυπωσιακή είναι πλέον η επιτυχία της ασκούμενης οικονομικής και διαρθρωτικής πολιτικής να αυξήσει κατακόρυφα τον λόγο κερδών/μισθών (όπως αυτός εξειδικεύεται στο διάγραμμα, είτε ως διαθέσιμο εισόδημα των εταιρειών προς αμοιβές εργασίας είτε ως μικτά κέρδη προ φόρων προς αμοιβές εργασίας). Μάλιστα, αυτή η άνοδος του λόγου κερδών/αμοιβής εργασίας υπερβαίνει κατά πολύ την αντίστοιχη άνοδο που παρατηρείται και στην Ισπανία, την Κύπρο και την Ιρλανδία, είτε επειδή στην Ελλάδα η διαδικασία της κινεζοποίησης εκκίνησε νωρίτερα είτε επειδή αποδίδει ταχύτερα αποτελέσματα.

Για όσους, λοιπόν, ανήκουν στις κοινωνικές τάξεις που ζουν χάρη στην εργασία τους, η ελληνική οικονομία δεν είναι καθόλου success story, ενώ για όσους ζουν από τα κέρδη του κεφαλαίου τους, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Θα ήταν μάλλον απίθανο να μην θεωρούν ως επιτυχημένη μια πολιτική που αποδιαρθρώνει ή εξουδετερώνει όλους τους θεσμούς προστασίας της εργασίας, μειώνει κατακόρυφα τις αποδοχές των εργαζομένων και τις όποιες υποχρεώσεις της επιχείρησης έναντι της κοινωνίας (πλην της φιλανθρωπίας των εταιρειών που αναπτύσσεται ως το ευτελές και προσβλητικό υποκατάστατο του κοινωνικού κράτους). Αυτό εξηγεί πιθανότατα και το κλίμα αισιοδοξίας που καταγράφεται στους δείκτες οικονομικού κλίματος των τελευταίων μηνών, αλλά και την γενικότερη ευφορία της αστικής τάξης και τον αντικατοπτρισμό του success story.

Πρόκειται για αντικατοπτρισμό επειδή η αύξηση των κερδών, στην παρούσα ιστορική στιγμή, αφορά την ικανοποίηση του ιδιοτελούς συμφέροντος μιας κοινωνικής τάξης χωρίς να κατορθώνει να μεταλλαχθεί σε γενικό συμφέρον:

Στις παρούσες συνθήκες, το ιδιοτελές συμφέρον της κυρίαρχης κοινωνικής τάξης δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τη συνέχιση της βαθιάς κρίσης της ελληνικής οικονομίας. Αφαιρεί εισόδημα από εκείνες ακριβώς τις τάξεις που δαπανούν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους και μειώνει έτσι ακόμη περισσότερο την εσωτερική ζήτηση. Μειώνει, βέβαια, η πολιτική αυτή και το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος και περιμένει ότι θα αυξήσει τις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών επειδή η μείωση του κόστους εργασίας οδηγεί, υποτίθεται σε μείωση των τιμών των εξαγωγών.

Αυτό όμως δεν έχει συμβεί, παρά τη μείωση κατά 20% του μοναδιαίου κόστους εργασίας έναντι των ανταγωνιστριών χωρών. Διότι, οι επιχειρήσεις προτιμούν να διατηρήσουν τις τιμές τους στα ίδια επίπεδα για να μετατρέψουν τη μεγάλη μείωση του κόστους εργασίας σε κέρδη, αντί να τη μετατρέψουν σε ανταγωνιστικότητα τιμής, δηλαδή σε υψηλότερο όγκο εξαγωγών. Αυτό δεν είναι το αποτέλεσμα κακών επιχειρηματικών χειρισμών, είναι το φυσικό επακόλουθο της υιοθέτησης, από τις επιχειρήσεις, τη λογική της αύξησης του βραχυπρόθεσμου κέρδους στα χρόνια του "χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού".

Έτσι, το ιδιοτελές συμφέρον της αστικής τάξης να καρπώνεται ένα όσο το δυνατό μεγαλύτερο μέρος του προϊόντος, και μάλιστα με κάθε πρόσφορο τρόπο, μετατρέπεται σε τροχοπέδη για την υλοποίηση των υποσχέσεων της πολιτικής της εσωτερικής υποτίμησης. Η ίδια η επιδίωξη και η επίτευξη του μέγιστου κέρδους που δημιουργεί στους κεφαλαιούχους την ευφορία του success story είναι αυτή η ίδια που απομακρύνει το ενδεχόμενο να μετατραπεί η ταξική ευφορία σε πράγματι επιτυχημένη πολιτική.

Το πιο ενδιαφέρον, όμως, σε αυτήν την ιστορία είναι το πολιτικό της κομμάτι:

Όπως εξηγούσε ο Μαρξ, για να είναι δυνατή η ηγεμονία της αστικής τάξης επί του συνόλου της κοινωνίας, πρέπει προηγουμένως να διασφαλίζονται οι συνθήκες μέσα στις οποίες θα μπορούν να συντηρηθούν και να αναπαραχθούν οι υποτελείς κοινωνικές τάξεις. Στην Ελλάδα, όμως, αυτός ο βασικός όρος στην παρούσα ιστορική στιγμή δεν πληρούται: είναι αυτό ακριβώς που δείχνει η ανάλυση των μακροοικονομικών στοιχείων. Είμαστε σε μια ιστορικά σπάνια συγκυρία κατά την οποία οι "πάνω" βυθίζουν τους "κάτω" στην εξαθλίωση, την φτώχεια και την ανθρωπιστική κρίση, και επιπλέον δεν πείθουν για την ικανότητά τους να κυβερνήσουν ως ηγεμόνες, δηλαδή ως εκφραστές του γενικού συμφέροντος, ως οργανωτές της παραγωγής και μιας κοινωνικά αποδεκτής διανομής του προϊόντος -για αυτό εξάλλου και χτίζουν ένα νέο εμφυλιοπολεμικό κράτος.

Ως αποτέλεσμα, έχουν δημιουργηθεί οι αντικειμενικές συνθήκες ώστε οι "κάτω" να αυτονομηθούν έναντι της αστικής εξουσίας και να συγκεντρωθούν σε έναν πολιτικό σχηματισμό που δεν ανήκει στους "πάνω" και ο οποίος μορφοποιεί, έστω αργά αλλά σταθερά, το ηγεμονικό σχέδιο των εργαζόμενων τάξεων.

rednotebook.gr

TVXS

Θα χρειαστούν 20 χρόνια για να πέσει η ανεργία στο 10%

Του Σάββα  Pομπόλη, Kαθ. Παντείου Πανεπιστημίου και  Eπιστ. Δ/ντήΣ INE/ΓΣEE – AΔEΔY

 

H ύφεση στην Eυρωπαϊκή Eνωση συρρικνώνει, μεταξύ των άλλων, τις καταναλωτικές δαπάνες, με αποτέλεσμα η μείωση της ζήτησης μέσω των περικοπών των εισοδημάτων και των συντάξεων καθώς και της αύξησης της άμεσης και έμμεσης φορολογίας να επηρεάζει αρνητικά την παραγωγική δραστηριότητα των επιχειρήσεων και την απασχόληση. H ευρωπαϊκή παραγωγή υποχώρησε κατά 4% (2012) και η ανάκαμψη εμφανίζεται αργή και αναιμική, με αποτέλεσμα η Eυρωπαϊκή Eνωση να είναι η μόνη οικονομική οντότητα η οποία στο τέλος του 2012 δεν θα έχει αυξήσει το επίπεδο της παραγωγής της από το 2007.

Mε άλλα λόγια, η Eυρωπαϊκή Eνωση και η Eλλάδα υφίσταται την επιδείνωση των συνθηκών του φαύλου κύκλου λιτότητα – ύφεση – ανεργία, με αποτέλεσμα η αύξηση της ανεργίας να μην αποτελεί πλέον νεοπλασματικό χαρακτηριστικό των μεσογειακών χωρών της Eυρωπαϊκής Eνωσης (Iσπανία 26,2%, Eλλάδα 27,1%, Iταλία 11,5%) αλλά και των άλλων κρατών-μελών της Eυρωζώνης (12,0%, 19 εκατομμύρια άνεργοι) καθώς και της EE-27 (12,2%, 29 εκατ. άνεργοι). Oι δυσμενείς αυτές εξελίξεις στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας, με ιδιαίτερο χαρακτηριστικό την αύξηση της ανεργίας και ιδιαίτερα της ανεργίας των νέων (15-24 ετών), σηματοδοτούν τη μετεξέλιξη του κραχ της ανεργίας σε κοινωνικό κραχ κατά το τρέχον έτος.

Θα χρειαστούν 20 χρόνια για να πέσει η ανεργία στο 10%

Aξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη αυτή ηλικιακή ομάδα στην Eλλάδα τον Φεβρουάριο του 2013 συμμετέχει κατά 64% στην ανεργία από 54,1% τον Φεβρουάριο του 2012. Παράλληλα, το γενικό επίπεδο της ανεργίας στην Eλλάδα από 9,5% (475.000) το 2009, αυξήθηκε σύμφωνα με τις προβλέψεις του INE/ΓΣEE-AΔEΔY σε 14,5% (725.000) το 2010, σε 17,5% (875.000) το 2011, σε 24% (1.200.000) το 2012 και σε 29%-30% (1.500.000) το 2013. Oι αυξητικές αυτές εξελίξεις της ανεργίας σημαίνουν ότι μέσα σε τρία χρόνια (2009-2012) η ανεργία έχει αυξηθεί κατά 164% και σε ορισμένους κλάδους, όπως ο κατασκευαστικός και η οικοδομή, έχει αυξηθεί κατά 282%. Έτσι, δύο στους τρεις νέους 15-24 ετών, ένας στους τρεις 25-34 ετών, ένας στους τέσσερις 35-44 ετών (οι πιο παραγωγικές ηλικίες) είναι εκτός αγοράς εργασίας. Όσοι, μάλιστα, είναι άνεργοι πάνω από 50 ετών θα συναντήσουν μεγάλες δυσκολίες να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας μέχρι την ηλικία συνταξιοδότησής τους.

Είκοσι χρόνια

H παρατήρηση αυτή βασίζεται στην εκτίμηση ότι η ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας μετά το 2015 θα είναι ασθενής, αφού για να δημιουργηθούν 50.000 νέες θέσεις εργασίας τον χρόνο θα απαιτείται ετήσια αύξηση του AEΠ της τάξης του 3,5%-4%.

Θα χρειαστούν 20 χρόνια για να πέσει η ανεργία στο 10%

H εξέλιξη αυτή σημαίνει περιορισμένη απορρόφηση του αποθέματος της ανεργίας στην Eλλάδα που θα έχει συσσωρεύσει η παρατεταμένη ύφεση 2009-2015, με αποτέλεσμα ακόμη και σε αυτό το αισιόδοξο σενάριο των ρυθμών ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας να απαιτηθούν τουλάχιστον είκοσι χρόνια για να δημιουργηθούν ένα εκατομμύριο θέσεις εργασίας, ώστε να μειωθεί, σύμφωνα με το Mνημόνιο, η ανεργία κάτω από το 10% του εργατικού δυναμικού και να αρχίσει, σε συνθήκες καθίζησης της αγοραστικής δύναμης (επιστροφή στα επίπεδα του 1960), η συζήτηση για αυξήσεις των μισθών.

Tα δεδομένα αυτά προσδιορίζουν την ανεργία ως το σοβαρότερο πρόβλημα της ελληνικής και της ευρωπαϊκής οικονομίας, περισσότερο από τα αντίστοιχα του δημόσιου χρέους και του ελλείμματος. Γιατί για την οικονομική πολιτική είναι ευκολότερο να περιορίσει το έλλειμμα και το χρέος από ό,τι να μειώσει την ανεργία, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας.

Kαι γίνεται ακόμη σοβαρότερη η ανεργία γιατί οι ασκούμενες πολιτικές σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο δεν έχουν στο επίκεντρό τους την καταπολέμησή της, ούτε καν την ανάσχεση της εκρηκτικής εξέλιξής της, αλλά περιορίζονται στη διαχείρισή της. Aπό την άποψη αυτή είναι χαρακτηριστικό το γαλλογερμανικό σχέδιο με την πομπώδη ονομασία «Nέα συμφωνία για την Eυρώπη» που ανακοινώθηκε πρόσφατα (28/5/13) στο Παρίσι και θα εγκριθεί από το Συμβούλιο των αρχηγών των κρατών-μελών της E.E.-27 στα τέλη Iουνίου του 2013, σύμφωνα με το οποίο θα χρηματοδοτηθεί με 6 δισ. ευρώ από την Eυρωπαϊκή Eπιτροπή προς την Eυρωπαϊκή Tράπεζα Eπενδύσεων.

Tο ποσό αυτό θα χρησιμοποιήσει η Eυρωπαϊκή Tράπεζα Eπενδύσεων ως εγγύηση προκειμένου να δανειστεί 60 δισ. ευρώ, τα οποία θα χορηγηθούν ως δάνεια σε επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια επτά ετών που θα δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας. Aντίθετα, η αμερικάνικη κεντρική τράπεζα χρηματοδοτεί την αμερικανική οικονομία με στόχο τη μείωση της ανεργίας από 7,5% το 2012 σε 6,5% το 2013 αγοράζοντας ομόλογα ύψους 66 δισ. ευρώ τον μήνα (K. Kαρκαγιάννης, 2013).

Tο ίδιο σε εθνικό επίπεδο τα προγράμματα προσωρινής και ευέλικτης απασχόλησης, πρακτικής άσκησης και μαθητείας που χρηματοδοτεί η Eυρωπαϊκή Eνωση αποτελούν παρεμβάσεις «μικρής πνοής» από άποψη πόρων και αποτελεσματικής καταπολέμησης της ανεργίας.

Μετανάστευση

Γι” αυτούς ακριβώς τους λόγους, η καταπολέμηση της ανεργίας στην Eλλάδα, όπως στις αρχές της δεκαετίας του 1900 και του 1960 έτσι και κατά τη δεκαετία του 2010, θα χρειασθεί τη συνδρομή της μετανάστευσης των Eλλήνων ανέργων προς το εξωτερικό, αναδεικνύοντας, ταυτόχρονα, με τον εύληπτο και σαφή τρόπο την ανεπάρκεια των πόρων και των μέτρων καταπολέμησής της σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Kατά συνέπεια απαιτείται ο σχεδιασμός και η υλοποίηση πολιτικών ουσιαστικής και αποτελεσματικής αντιμετώπισης της ανεργίας ως οργανική συνιστώσα του νέου αναπτυξιακού προτύπου (πολιτικές αντιλιτότητας, παραγωγική – τεχνολογική ανασυγκρότηση, ποιότητα παραγωγής και εργασιακών σχέσεων, διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα, νέες σχέσεις μεταξύ εργάσιμου και ελεύθερου χρόνου κ.λπ.).

Aυτό σημαίνει ότι η επιλογή από την Eυρωπαϊκή Eνωση του αναπτυξιακού προτύπου της άνισης ανάπτυξης και από την Eλλάδα η επιλογή του αναπτυξιακού προτύπου του διαμετακομιστικού εμπορίου, του τουρισμού και των υπηρεσιών σε συνδυασμό με την πλήρη απαξίωση της εργασίας θα δημιουργήσουν συνθήκες εξασθενημένης βιωσιμότητας της ελληνικής οικονομίας, με ό,τι αυτό αρνητικά συνεπάγεται για τη διατήρηση σε υψηλά επίπεδα της ανεργίας και σε χαμηλά επίπεδα του βιοτικού επιπέδου της πλειοψηφίας του πληθυσμού.
   
Πηγή:Ημερήσια

Redfly Planet

Αυτό λέγεται .... Success Story!!!

SUCCESS STORIES

Τα θαύματα κρατούν τρεις μέρες. Μόνη εξαίρεση το θαύμα του ελληνικού «success story». Αυτό δεν πρόκειται να κρατήσει ούτε μία. Έχουν και τα θαύματα τα όριά τους. Το επίσημο ποσοστό ανεργίας του 27% μπορεί να παλευτεί μόνο αν εμφανιστεί κάνας Μουσολίνι και μας βάλει όλους μαζί να κατασκευάσουμε τη γέφυρα Πειραιάς – Κρήτη. Εντάξει, θα μας πληρώνει με μια φέτα ψωμί κι ένα φλιτζάνι τσάι, αλλά οι Ν.Υ.Τ. και το Spiegel θα μπορούν να πανηγυρίζουν για την Ελλάδα που πέτυχε.

Το Δημόσιο δε μπορεί να απορροφήσει εργαζόμενους. Οι έμποροι δεν αντέχουν να ζήσουν τους εαυτούς τους, όχι να πάρουν κι εργαζόμενους....

Οι επιχειρήσεις που εξάγουν συνεχίζουν να  παράγουν και να εξάγουν. Αυτές είναι οι δυνάμεις τους. Δε μπορούμε να περιμένουμε κάτι παραπάνω. Όσο για τις πολυεθνικές που εκλιπαρεί ο Σαμαράς να έρθουν στην Ελλάδα με τζάμπα σκλάβους, αν ήταν να έρθουν θα το είχαν κάνει ήδη. Πόσο πιο κάτω να πας τον μισθό από τα 300 και τα 250 ευρώ; Αποδείχτηκε απλώς ότι το χαμηλό εργασιακό κόστος δεν είναι αυτό που αφορά πρωτίστως τις πολυεθνικές.

Υπήρχε ένα στρώμα πάγου στην ελληνική κοινωνία, που άντεχε το βάρος της ύφεσης και δεν άφηνε να παρασυρθεί όλο το σκηνικό στο βυθό.  Η συνεχιζόμενη μείωση της κατανάλωσης όμως έκανε πλέον αυτόν τον πάγο πολύ λεπτό. Κάποια μέρα θα σπάσει ξαφνικά και δε θα μείνει ούτε κολυμπηθρόξυλο να επιπλέει. Ακόμη κι αν το επόμενο τρίμηνο ο τουρισμός απορροφήσει κάποιο μικρό ποσοστό της ανεργίας, τον Οκτώβριο θα το επιστρέψει και μάλιστα ενισχυμένο. Αν προσθέσουμε και την ανασφάλιστη εργασία που βασιλεύει στον τουριστικό κλάδο, το κέρδος θα είναι ουσιαστικά μηδέν.

Με ποσοστό ανεργίας 27%, λυπάμαι, αλλά δε μπορείς να ελπίζεις σε κάτι. Όλα είναι… τίποτα. Ως εκ τούτου, θεωρώ αφελείς και τις αντιδράσεις στις δηλώσεις Σκορδά για την «άρση ασυλίας» του πλειστηριασμού πρώτης κατοικίας. Δεν είναι θέμα Σκορδά. Είναι θέμα τρόικας. Όπως ήταν και το 27% της ανεργίας θέμα τρόικας. Τα τσιράκια απλώς εξυπηρετούν. Είναι εκπρόσωποι Τύπου. Αν θέλει η τρόικα να ξεκινήσουν οι κατασχέσεις, θα ξεκινήσουν μέσα σ’ ένα πρωί. Ίσως, βέβαια, μια τέτοια κίνηση να αποδειχτεί και σωτήρια, καθώς μαζί με το σπίτι θα χαθεί ο καναπές και η τηλεόραση, τα ιερά και όσια του Έλληνα, οπότε μπορεί και να δούμε κάνα ξεσηκωμό.

Ο Σκορδάς ούτε λάθος έκανε ανοίγοντας το θέμα πλειστηριασμού της πρώτης κατοικίας, ούτε έχει κάποια αξία το γεγονός ότι το έκλεισε λέγοντας «έκανα μαλακία». Δεν είναι καν δικό του θέμα. Την αλήθεια την είπε όταν προσπάθησε να τα μπαλώσει. «Σχολιάζοντας τις ανησυχίες που υπάρχουν σχετικά με το αν θα περάσουν ενυπόθηκα δάνεια σε distressed funds, ο κ. Σκορδάς τόνισε: “Ποιος σας είπε ότι τα distressed funds θα πάρουν ενυπόθηκα δάνεια; Ποια τράπεζα θα δώσει σε distressed funds ενυπόθηκα δάνεια; Τα ενυπόθηκα δάνεια είναι τα πιο καλά δάνεια. Το 80% των ενυπόθηκων δανείων, και μιλάμε για 800.000 στεγαστικά δάνεια αυτής της μορφής, εξυπηρετούνται σήμερα που μιλάμε. Ποια από αυτά θα πάνε; Στα distressed funds θα πάνε αυτά που είναι επιχειρηματικά δάνεια και έχει πτωχεύσει η εταιρεία, ή είναι απλά δάνεια από πιστωτικές κάρτες που δεν πληρώνονται και ο έχων την πιστωτική κάρτα δεν έχει κανένα περιουσιακό στοιχείο για να του κάνει διαταγή πληρωμής η τράπεζα”.»

Αυτό είπεν ο κ. Σκόρδας. Ομολόγησε, δηλαδή, ότι οσονούπω πλακώνουν τα μεγάλα κοράκια, τα distressed funds. Τα founds δηλαδή που αγοράζουν σε πολύ χαμηλές τιμές «κόκκινα» δάνεια από τράπεζες και στη συνέχεια με κάθε τρόπο παίρνουν από τον δανειολήπτη ολόκληρο το ποσό του δανείου. Στελέχη των τραπεζών παραδέχονται ότι τα εν λόγω founds διαπραγματεύονται την εξαγορά ελληνικών δανείων σε τιμές που ξεκινούν στην καλύτερη περίπτωση από το 50% της ονομαστικής αξίας του δανείου και μπορεί να κατέβουν ακόμη και στο 5% της ονομαστικής αξίας για τα καταναλωτικά δάνεια, που βρίσκονται σε καθυστέρηση άνω των έξι μηνών.

Τουτέστιν, χρωστάς στην τράπεζα 30.000. Αυτή το πουλάει στο ξένο found από 1.500 έως 15.000 ευρώ και ξεφορτώνεται τα «κόκκινα» δάνειά της, παρουσιάζοντας στο μελλοντικό αγοραστή της ένα υγιέστατο χαρτοφυλάκιο. Ο δανειολήπτης, από την άλλη, φορτώνεται ένα μεγαθήριο που θα του βγάλει το λάδι μέχρι να πάρει και το τελευταίο σεντ.

Και φυσικά, ο Σκορδάς μέσα στην ασχετοσύνη του διαβεβαιώνει ότι οι τράπεζες «δε θα δώσουν σε distressed funds ενυπόθηκα δάνεια, διότι αυτά εξυπηρετούνται». Εξυπηρετούνται σήμερα! Αύριο ποιος θα εξυπηρετήσει το δάνειό του; Επιδείνωση της ύφεσης, λέμε! Η ανεργία δε μειώνεται, λέμε! Κλείνουν καταστήματα, λέμε. Φυλακίσεις λόγω χρεών στο Δημόσιο και τα Ταμεία, λέμε. Αν αρχίσουν και οι απολύσεις στο Δημόσιο, πάνε τα στεγαστικά, λέμε. Πόσο αλλού ζουν; 

Εδώ, λοιπόν, κάνουν και πάλι και πάλι την εμφάνισή τους μία διαπίστωση και δύο ερωτήματα. Η διαπίστωση είναι ότι εφόσον η τράπεζα πουλάει όσο – όσο τα δάνειά της σε distressed funds σημαίνει ότι ΕΧΕΙ ΠΕΡΙΘΩΡΙΑ ΓΙΑ ΚΟΥΡΕΜΑ ΤΩΝ ΔΑΝΕΙΩΝ ΣΤΟΥΣ  ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΕΣ! Γιατί δεν προχωρά, λοιπόν, στο κούρεμα αυτό και δηλώνουν οι τραπεζίτες ότι αυτό θα ήταν καταστροφικό για τα τοκογλυφεία τους;

Τα δύο ερωτήματα είναι: Πρώτον, γιατί οι τράπεζες πριν πουλήσουν ένα δάνειο σε distressed fund δεν κάνουν την ίδια πρόταση μειωμένης τιμής στο δανειολήπτη; Δεύτερον, γιατί το Κράτος που παραδέχεται ότι σώζει τις τράπεζες με ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΛΕΦΤΑ δεν τις υποχρεώνει να κάνουν πρώτα την πρόταση εξαγοράς στο δανειολήπτη και μόνο αν εκείνος δεν την αποδεχτεί να απευθυνθούν σε distressed fund ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΑΚΡΙΒΩΣ ΠΡΟΤΑΣΗ και όχι φτηνότερη;

Οι απαντήσεις φυσικά είναι απλές. Διότι έτσι γουστάρει η τρόικα και λογαριασμό δεν δίνει. Επίσης, διότι εδώ είναι η χώρα του ΜΑΛΑΚΑ, όπου μπορείς να βρεθείς φυλακή επειδή δεν κατάφερες να πληρώσεις το γαμωΤΕΒΕ, αλλά τον Γεωργίου της ΕΛΣΤΑΤ που αποδεδειγμένα διόγκωσε το έλλειμμα του 2009 με αποτέλεσμα να εκτιναχθούν τα spreads, να χάσει η Ελλάδα δεκάδες δισεκατομμύρια καθώς δανειζόταν με αυξημένα επιτόκια, να κερδοσκοπήσουν όσοι έπαιξαν με τα CDS, να μπει η χώρα στο μνημόνιο, να έχουμε 27% επίσημη ανεργία, όχι μόνο δεν τον μαστιγώνουν από το πρωί ως το άλλο πρωί, αλλά παραμένει ακόμη πρόεδρος της ΕΛΣΤΑΤ υπό την υψηλή προστασία του ΔΝΤ και του Σόιμπλε. 

http://kartesios.com/?p=128030

Έλα μωρέ, και τι έγινε;

Σύμφωνα με αυστηρά εμπιστευτικό έγγραφο που αποκάλυψε η Wall Street Journal –οπότε μάλλον δεν ήταν και πολύ εμπιστευτικό-, το ΔΝΤ φέρεται έτοιμο να παραδεχτεί πως έκανε λάθος χειρισμούς στη διάσωση της Ελλάδας. Είναι γνωστό πως η συγγνώμη είναι το δεύτερο χέσιμο.

Όπως αναφέρεται στο έγγραφο, το ΔΝΤ παραδέχεται πως δεν εκτίμησε σωστά τη ζημιά που θα προκαλούσε η συνταγή λιτότητας στην Ελλάδα αλλά δεν πειράζει, αφού, αν εξαιρέσεις κάτι χιλιάδες αυτοκτονίες, κάτι εκατομμύρια άνεργους, κάτι χιλιάδες εξαθλιωμένους, κάτι χιλιάδες που έφυγαν μετανάστες, κάτι χιλιάδες καταθλιπτικούς, κάτι χιλιάδες λουκέτα, και την ραγδαία αύξηση του ρατσισμού και του νεοναζισμού, μια χαρά πάει η Ελλάδα.

Το ΔΝΤ παραδέχεται πως έκανε λάθος στην περίπτωση της Ελλάδας αλλά επισημαίνει πως έδωσε χρόνο στην Ευρωζώνη να περιορίσει τις επιπτώσεις για την υπόλοιπη Ευρώπη, οπότε η Ελλάδα μπορεί να υποφέρει αλλά η θυσία της δεν πήγε χαμένη, αφού καθυστέρησε την εξάπλωση της κρίσης στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως οι Κρητικοί καθυστέρησαν τους Ναζί στη μάχη της Κρήτης και έπαθαν πανωλεθρία μετά οι Γερμανοί στη Σοβιετική Ένωση.

Επίσης, το ΔΝΤ παραδέχεται πως παρέβη τους ίδιους του τους κανόνες -έχουν και κανόνες-, για να κάνει το χρέος της Ελλάδας να φαίνεται βιώσιμο, αν και ακόμα και οι πέτρες ήξεραν πως το χρέος της Ελλάδας δεν την παλεύει με τίποτα, οπότε το έγγραφο δεν λέει και τίποτα καινούργιο.

Φυσικά, η παραδοχή του ΔΝΤ πως έκανε λάθος στη διάσωση της Ελλάδας δεν πρέπει να μας επηρεάσει, αφού η χώρα έχει μπει στην ανάπτυξη και ο Αντώνης Σαμαράς μας διαβεβαίωσε πως η Ελλάδα είναι success story.

Αυτό το success story της κυβέρνησης Σαμαρά έχει προκαλέσει τον φθόνο του ΔΝΤ και των εχθρών του έθνους μας που διαπιστώνουν έντρομοι πως, αν και μας έστησαν παγίδες –που τώρα παρουσιάζουν σαν λάθη-, η μικρή Ελλάδα κατάφερε για μια ακόμα φορά να βάλει τα γυαλιά σε όλη την οικουμένη και να ζει σήμερα ένα πρωτόγνωρο και μεγαλειώδες οικονομικό θαύμα.

Οι Έλληνες απέδειξαν πως, ακόμα και με λάθος συνταγή, μπορούν να φτιάξουν το τέλειο φαγητό.

Πρέπει να βουλώσουμε τα αυτιά μας, να δεθούμε στο κατάρτι και να συνεχίσουμε το πρόγραμμα του ΔΝΤ που εφαρμόζει πιστά η γενναία κυβέρνηση Σαμαρά.

Πρέπει να απομονώσουμε αυτούς τους αλήτες που είχαν μαζευτεί στο Σύνταγμα τον Ιούνιο του 2011 και προσπάθησαν να ματαιώσουν την ψήφιση του Μεσοπρόθεσμου, λέγοντας αυτά που παραδέχεται σήμερα το ΔΝΤ.

Πρέπει να συνεχίσουμε να υπακούμε στον Σαμαρά, τον Βενιζέλο και τον Κουβέλη, και να ενημερωνόμαστε από τους Πρετεντέρηδες, ώστε η Ελλάδα να προκόψει.

Όλοι μαζί μπορούμε. Κι ένας-ένας, μια χαρά τα καταφέρνουμε.

(Έτσι θα γράφω από εδώ και πέρα. Μετά το έγγραφο του ΔΝΤ, δεν υπάρχει πια καμία αμφιβολία πως η Ελλάδα και οι Έλληνες έχουν περάσει οριστικά τα όρια του γελοίου. Πάντα οι ραγιάδες γελοιοποιούνται.)

Pitsirikos

Πνίγηκε στο χρέος η Ευρωζώνη

ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΕΛΑΣΤΙΚ

Επίσημα ευρωπαϊκά στοιχεία δείχνουν ότι την τελευταία 6ετία ο μέσος όρος του χρέους των 17 χωρών που είναι στο ευρώ διαρκώς αυξάνεται.

Θα μπορούσε να ήταν και ανέκδοτο μαύρου χιούμορ. Υπάρχει κάποιος τομέας όπου από όλες τις χώρες της Ευρωζώνης, μόνη η Ελλάδα έχει πετύχει κάποιον άθλο – και δεν εννοούμε φυσικά την «αχτύπητη» πρωτιά της στο δημόσιο χρέος με το 156,9% του ΑΕΠ της, με διαφορά… 30 (!) εκατοστιαίων μονάδων από τη δεύτερη Ιταλία του 127%. Οσο λοιπόν και αν ακούγεται ως κακόγουστο αστείο, κατά τη διάρκεια του 2012 το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ αυξήθηκε στα 16 από τα 17 κράτη της Ευρωζώνης και μειώθηκε μόνο στην… Ελλάδα! Αυτό αποκαλύπτει η έκθεση της Γιούροστατ, της στατιστικής υπηρεσίας της ΕΕ, που κυκλοφόρησε την περασμένη εβδομάδα.

Μέσω… ληστείας του 80% περίπου των χρημάτων όσων είχαν αγοράσει ελληνικά κρατικά ομόλογα επιτεύχθηκε βέβαια αυτή η μείωση του δημόσιου χρέους της χώρας μας, αλλά αυτό δεν έχει καμιά σημασία. Ο καθένας κάνει ό,τι μπορεί με όποια μέσα μπορεί!

Θριάμβους κατά συρροήν σημειώνει ολόκληρη η Ευρωζώνη στον τομέα του δημόσιου χρέους. Τουλάχιστον την τελευταία εξαετία για την οποία έχουμε πρόχειρα τα επίσημα ευρωπαϊκά στατιστικά στοιχεία, ο μέσος όρος του χρέους των 17 χωρών της Ευρωζώνης διαρκώς αυξάνεται. Ηταν 66,2% του ΑΕΠ της το 2007, τσίμπησε λίγο στο 69,9% το 2008, έκανε ένα τεράστιο άλμα στο 80% το 2009, πήδηξε στο 85,4% το 2010, αυξήθηκε στο 87,3% το 2011 και έσπασε το φράγμα του 90% το 2012 με ποσοστό 90,6% του ΑΕΠ. Επειδή εμείς είμαστε σχολαστικοί, θα υπενθυμίσουμε ότι ένα από τα δύο θεμελιώδη κριτήρια του Μάαστριχτ καθόριζε ως ανώτατο επιτρεπτό όριο του δημόσιου χρέους το 60% του ΑΕΠ. Σύσσωμη η Ευρωζώνη παραβιάζει το όριο αυτό.

Πέντε (!) μόνο χώρες θα είχαν ως νόμισμα το ευρώ από πλευράς εκπλήρωσης του κριτηρίου δημόσιου χρέους μικρότερου του 60% του ΑΕΠ, αν η ένταξη στην Ευρωζώνη γινόταν το 2012: το Λουξεμβούργο, η Εσθονία, η Σλοβενία, η Σλοβακία και η Φινλανδία! Μιλάμε για… γίγαντες της ευρωπαϊκής οικονομίας. Είναι απολαυστικό να διαπιστώνει κανείς ότι δεν θα έμπαιναν στο ευρώ ούτε η Γερμανία (η οποία έχει δημόσιο χρέος 81,9% του ΑΕΠ της) ούτε η Γαλλία (90,2%) ούτε η Ιταλία (127%) ούτε η Ισπανία (84,2%) και πάει λέγοντας. Από τα περίπου 300 εκατομμύρια Ευρωπαίων που έχουν ως νόμισμά τους σήμερα το ευρώ, θα το είχαν μόνο… 15 εκατομμύρια!

Το χρέος πέφτει δύσκολα. Εύκολα αυξάνεται, αλλά χρειάζονται πολλά χρόνια για να μειωθεί. Το έλλειμμα του προϋπολογισμού, αντιθέτως, μειώνεται πολύ γρήγορα – βεβαίως με επώδυνες κοινωνικές συνέπειες. Μειώνεται εντυπωσιακά όμως ακόμη και σε δύο – τρία χρόνια, αν η κυβέρνηση είναι κοινωνικά ανάλγητη. Υπενθυμίζουμε ότι το Μάαστριχτ καθορίζει αυθαίρετα το 3% του ΑΕΠ ως ανώτατο όριο ελλείμματος.

Πάλι μόνο πέντε χώρες της Ευρωζώνης παρουσίασαν το 2012 έλλειμμα κάτω του 3%! Πάλι οι 12 από τις 17 χώρες θα έμεναν εκτός ευρώ – αν και αυτή τη φορά η Γερμανία και η Αυστρία θα αντικαθιστούσαν τη Σλοβενία και τη Σλοβακία στον κύκλο των πέντε υποδειγματικών μαθητών.

Οι Ευρωπαίοι υποφέρουν. Οι μισθοί και οι συντάξεις τους μειώνονται, λιμνάζουν ή καταβαραθρώνονται. Το βιοτικό τους επίπεδο κατακρημνίζεται για να μειωθούν τα ελλείμματα. Πώς όμως γίνεται να αυξάνεται έτσι το δημόσιο χρέος; Ποιος τρώει τα λεφτά των δανείων;

αἰέν ἀριστεύειν

Γιατί Σοσιαλισμός ; (Albert Einstein, 1949)

Τον Μάϊο του 1949 δημοσιεύτηκε στο πρώτο τεύχος της αμερικάνικης επιθεώρησης Monthly Review το κείμενο του Einstein με τίτλο ” Why Socialism? “. Στο κείμενο αυτό ο Einstein εκθέτει απλά και με σαφήνεια την άποψή του για την αναγκαιότητα μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας.

Είναι συνετό, για κάποιον που δεν είναι ειδικός σε οικονομικά και κοινωνικά θέματα, να εκφράζει απόψεις στο ζήτημα του σοσιαλισμού; Πιστεύω πως είναι, για αρκετούς λόγους.

Ας εξετάσουμε πρώτ’ απ’ όλα το ερώτημα αυτό κάτω από το πρίσμα της επιστημονικής γνώσης. Σε πρώτη ανάγνωση φαίνεται ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικές μεθοδολογικές διαφορές μεταξύ της αστρονομίας και των οικονομικών: οι επιστήμονες και στους δυο τομείς προσπαθούν να ανακαλύψουν νόμους ευρείας αποδοχής για ορισμένες ομάδες φαινομένων, προκειμένου να καταστήσουν την αλληλεπίδραση αυτών των φαινομένων όσο γίνεται πιό κατανοητή. Αλλά στην πραγματικότητα, τέτοιες μεθοδολογικές διαφορές υπάρχουν. Η ανακάλυψη γενικών νόμων στο πεδίο των οικονομικών καθίσταται δύσκολη από το γεγονός ότι τα παρατηρούμενα οικονομικά φαινόμενα επηρεάζονται συχνά από πολλούς παράγοντες, που είναι πολύ δύσκολο κανείς να αξιολογήσει ξεχωριστά. Επιπρόσθετα, η εμπειρία που έχει συσσωρευθεί από την αρχή της, λεγόμενης και, πολιτισμένης περιόδου της ανθρώπινης ιστορίας έχει, όπως είναι ευρέως γνωστό, επηρεαστεί και περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό από αιτίες, οι οποίες δεν είναι σε καμία περίπτωση αυστηρά οικονομικής φύσης. Για παράδειγμα, τα περισσότερα κυρίαρχα κράτη στην ιστορία όφειλαν την ύπαρξή τους στις κατακτήσεις. Οι λαοί-κατακτητές εδραίωναν τους εαυτούς τους, νομοθετικά και οικονομικά, ως την προνομιούχα τάξη στην κατακτημένη χώρα. Άρπαζαν για τους εαυτούς τους το μονοπώλιο της ιδιοκτησίας της γης και όριζαν ιερατεία αποτελούμενα από άτομα της δικής τους τάξης. Οι ιερείς, οι οποίοι είχαν την εκπαίδευση στον έλεγχό τους, μετέτρεψαν τον ταξικό αυτό διαχωρισμό της κοινωνίας σε ένα μόνιμο θεσμό και κατασκεύασαν ένα σύστημα αξιών με βάση το οποίο οι άνθρωποι, από τότε και στο εξής και σε ένα βαθμό ασυνείδητα, καθοδηγούνταν στην κοινωνική τους συμπεριφορά.

Αλλά, η ιστορική παράδοση ανήκει, για να το πω απλά, στο χθες. Πουθενά, δεν έχουμε πραγματικά ξεπεράσει αυτό που ο Thorstein Veblen αποκαλούσε «η ληστρική φάση» της ανθρώπινης ανάπτυξης. Τα παρατηρούμενα οικονομικά γεγονότα ανήκουν σε αυτή τη φάση και ακόμα και οι νόμοι που μπορούμε να εξάγουμε από αυτά δεν είναι εφαρμόσιμοι σε καμία άλλη φάση. Εφ’ όσον ο πραγματικός σκοπός του σοσιαλισμού είναι να ξεπεράσει και να προχωρήσει παραπέρα τη ληστρική φάση της ανθρώπινης ανάπτυξης, η οικονομική επιστήμη στην παρούσα κατάστασή της μπορεί μόνο να ρίξει ένα πολύ ασήμαντο φως στη σοσιαλιστική κοινωνία του μέλλοντος.

Δεύτερον, ο τελικός σκοπός του σοσιαλισμού είναι τόσο κοινωνικός όσο και ηθικός. Η επιστήμη, όμως, δεν μπορεί να δημιουργήσει σκοπούς και, ακόμα χειρότερα, να τους εμφυσήσει στους ανθρώπους. Το καλύτερο που μπορεί να πετύχει η επιστήμη είναι να παρέχει τα μέσα για την επίτευξη ορισμένων σκοπών. Αλλά οι σκοποί, αυτοί καθαυτοί, γεννιούνται από ανθρώπους με υψηλά ηθικά ιδανικά. Αν οι σκοποί αυτοί δεν είναι θνησιγενείς, αλλά ζωτικής σημασίας και ισχυροί, υιοθετούνται και αναπτύσσονται από πολλούς ανθρώπους οι οποίοι, εν μέρει υποσυνείδητα, καθορίζουν την αργή εξέλιξη της κοινωνίας.

Γι’ αυτούς τους λόγους, οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί και να μην υπερεκτιμούμε την επιστήμη και τις επιστημονικές μεθόδους, όταν το ερώτημα που τίθεται αφορά ανθρώπινα προβλήματα. Επίσης, δεν πρέπει να θεωρούμε δεδομένο ότι οι ειδικοί είναι και οι μόνοι που έχουν το δικαίωμα να εκφράζονται πάνω σε ζητήματα οργάνωσης της κοινωνίας.

Εδώ και αρκετό καιρό, ακούγονται πολλές φωνές που υποστηρίζουν ότι η ανθρώπινη κοινωνία βρίσκεται σε κρίση, ότι η σταθερότητά της έχει κλονιστεί σοβαρά. Είναι χαρακτηριστικό αυτής της κατάστασης, ότι τα άτομα νοιώθουν αδιάφορα ή ακόμα και εχθρικά απέναντι στο σύνολο, μικρό ή μεγάλο, στο οποίο ανήκουν. Για να δείξω τί εννοώ, επιτρέψτε μου να παραθέσω εδώ μια προσωπική εμπειρία. Πρόσφατα, συζητώντας με έναν έξυπνο και αξιόπιστο άνθρωπο, σχετικά με την απειλή ενός ακόμα πολέμου, ο οποίος, κατά τη γνώμη μου, θα έθετε σε σοβαρό κίνδυνο την ύπαρξη της ανθρωπότητας, παρατήρησα ότι μόνο ένας υπερεθνικός οργανισμός θα μπορούσε να μας προφυλάξει από τον κίνδυνο αυτό. Πάνω σ’ αυτό, ο συνομιλητής μου, πολύ ήρεμα και ψυχρά, μου είπε: «Μα γιατί εναντιώνεστε τόσο πολύ στην εξαφάνιση της ανθρώπινης φυλής;»

Είμαι βέβαιος ότι, μόλις έναν αιώνα πριν, κανείς δε θα έκανε μια τέτοια δήλωση με τόση ευκολία. Πρόκειται για τη δήλωση ενός ανθρώπου, ο οποίος έχει προσπαθήσει μάταια να ισορροπήσει μέσα του και έχει πρακτικά χάσει την ελπίδα να το καταφέρει. Είναι η έκφραση μιάς οδυνηρής μοναξιάς και απομόνωσης απ΄την οποία τόσοι πολλοί άνθρωποι υποφέρουν στις μέρες μας. Ποια είναι όμως η αιτία; Και υπάρχει διέξοδος;

Είναι εύκολο να θέτει κανείς τέτοια ερωτήματα, αλλά δύσκολο να τα απαντήσει με ασφάλεια. Πρέπει να προσπαθήσω, όμως, όσο καλύτερα μπορώ, αν και γνωρίζω καλά το γεγονός ότι τα συναισθήματα πολλές φορές επισκιάζουν και αντιτίθενται στις επιδιώξεις μας, ενώ ταυτόχρονα δεν μπορούν να εκφραστούν με απλές και εύκολες εξισώσεις.

Ο άνθρωπος είναι, ταυτόχρονα, μοναχικό και κοινωνικό όν. Ως μοναχικό ον προσπαθεί να προστατέψει τη δική του ύπαρξη καθώς και την ύπαρξη των οικείων του, να ικανοποιήσει τις προσωπικές του επιθυμίες και ν’ αναπτύξει τις έμφυτες ικανότητές του. Ως κοινωνικό ον επιδιώκει να κερδίσει την αναγνώριση και τη στοργή των συνανθρώπων του, να μοιραστεί τις χαρές τους, να τους παρηγορήσει στις λύπες τους, και να βελτιώσει τις συνθήκες διαβίωσής τους. Ο ιδιαίτερος χαρακτήρας του ανθρώπου οφείλεται στην ύπαρξη αυτών των ποικίλων, συχνά αντιφατικών, επιδιώξεων, ενώ ο συνδυασμός τους καθορίζει το βαθμό στον οποίο το άτομο μπορεί να επιτύχει μια εσωτερική ισορροπία και να συνεισφέρει στην ευημερία της κοινωνίας. Είναι πολύ πιθανό ότι η σχετική αλληλεπίδραση αυτών των δύο δυνάμεων καθορίζεται, κυρίως, από την κληρονομικότητα. Αλλά η προσωπικότητα που τελικά προκύπτει, διαμορφώνεται κυρίως από το περιβάλλον στο οποίο ένας άνθρωπος τυχαίνει να βρίσκεται κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής του, από τη δομή της κοινωνίας στην οποία μεγαλώνει, από τις παραδόσεις της κοινωνίας αυτής, καθώς και από τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία αξιολογεί τις διαφορετικές συμπεριφορές. Η αφηρημένη έννοια της «κοινωνίας» είναι για το ανθρώπινο ον, ως άτομο, το σύνολο των άμεσων και έμμεσων σχέσεών του με τους συνανθρώπους του, καθώς και με όλες τις προηγούμενες γενιές. Το άτομο είναι ικανό να σκέφτεται, να νοιώθει, να παλεύει και να εργάζεται για τον εαυτό του, αλλά εξαρτάται τόσο από την κοινωνία, στη φυσική, διανοητική και συναισθηματική του ύπαρξη, που είναι αδύνατο να διανοηθεί ή να κατανοήσει τον εαυτό του έξω από το πλαίσιο της κοινωνίας. Είναι η «κοινωνία», η οποία παρέχει στο άτομο φαγητό, ρουχισμό, σπίτι, τα εργαλεία της δουλειάς του, τη γλώσσα, τους τρόπους σκέψης καθώς και το μεγαλύτερο μέρος των σκέψεών του. Η ζωή του είναι δυνατή χάρις στην εργασία και τα επιτεύγματα πολλών εκατομμυρίων ανθρώπων στο παρελθόν και το παρόν, όλων αυτών που κρύβονται πίσω από τη λέξη «κοινωνία».

Επομένως, είναι προφανές ότι η εξάρτηση του ατόμου από την κοινωνία είναι ένα φυσικό γεγονός που δεν μπορεί να ακυρωθεί, ακριβώς όπως στην περίπτωση των μυρμηγκιών και των μελισσών. Παρόλ’ αυτά, ενώ ολόκληρη η ζωή των μυρμηγκιών και των μελισσών είναι καθορισμένη ακόμα και στις μικρότερες λεπτομέρειες από άκαμπτα, κληρονομικά ένστικτα, τα κοινωνικά μοτίβα και η αλληλεξάρτηση των ανθρώπων ποικίλλουν και μεταβάλλονται αρκετά. Η μνήμη, η ικανότητα να κάνει κανείς νέους συνδυασμούς, το δώρο της προφορικής επικοινωνίας, έχουν καταστήσει εφικτές εξελίξεις μεταξύ των ανθρώπων, οι οποίες δεν υπαγορεύονται από βιολογικές ανάγκες. Τέτοιες εξελίξεις είναι εμφανείς σε παραδόσεις, ιδρύματα και οργανισμούς, στη λογοτεχνία, σε επιστημονικά και μηχανικά επιτεύγματα, σε έργα τέχνης. Αυτό εξηγεί πώς συμβαίνει ότι, κατά κάποιο τρόπο, ο άνθρωπος μπορεί να επηρεάσει την ίδια του τη ζωή μέσα από τη συμπεριφορά του, καθώς και ότι σε αυτή τη διαδικασία παίζουν ρόλο η συνειδητή σκέψη και επιθυμία.

Ο άνθρωπος αποκτά, κατά τη γέννησή του και μέσω κληρονομικότητας, βιολογική σύσταση, που πρέπει να θεωρείται καθορισμένη και αμετάβλητη και η οποία περιλαμβάνει εκείνες τις φυσικές επιδιώξεις που είναι χαρακτηριστικές του ανθρώπινου είδους. Επιπρόσθετα, κατά τη διάρκεια της ζωής του, αποκτά μια πολιτισμική συγκρότηση, την οποία και υιοθετεί από την κοινωνία μέσω της επικοινωνίας καθώς και από άλλες επιρροές. Είναι αυτή η πολιτισμική συγκρότηση, η οποία με το πέρασμα του χρόνου, υπόκειται σε αλλαγή και καθορίζει, σε μεγάλο βαθμό, τη σχέση μεταξύ του ατόμου και της κοινωνίας. Η σύγχρονη ανθρωπολογία μάς έχει διδάξει, μέσα από τη συγκριτική μελέτη των -αποκαλούμενων και- πρωτόγονων πολιτισμών, ότι η κοινωνική συμπεριφορά των ανθρώπων μπορεί να διαφέρει σημαντικά, ανάλογα με τα πολιτισμικά πρότυπα και τα είδη οργάνωσης που επικρατούν στην κοινωνία. Σε αυτό ακριβώς βασίζουν τις ελπίδες τους όσοι επιδιώκουν να καλυτερεύσουν την τύχη του ανθρώπου: Οι άνθρωποι δεν είναι καταδικασμένοι, λόγω της βιολογικής τους συγκρότησης, να αλληλοεξοντώνονται ή να παραδίδονται στο έλεος μιας σκληρής και αναπόφευκτης μοίρας.

Αν αναρωτηθούμε πώς πρέπει να αλλάξουμε τη διάρθρωση της ανθρώπινης κοινωνίας και του πολιτισμού, προκειμένου να κάνουμε την ανθρώπινη ζωή όσο πιο ευχάριστη γίνεται, θα πρέπει συνεχώς να έχουμε στο μυαλό μας ότι υπάρχουν ορισμένες συνθήκες τις οποίες δεν μπορούμε να αλλάξουμε. Όπως αναφέραμε και πριν, η βιολογική φύση του ανθρώπου δεν υπόκειται σε αλλαγή, τουλάχιστον για όλους τους πρακτικούς σκοπούς. Επιπρόσθετα, η τεχνολογική και δημογραφική ανάπτυξη των τελευταίων αιώνων έχει δημιουργήσει συνθήκες που έχουν εδραιωθεί βαθιά. Σε σχετικά πυκνοκατοικημένες περιοχές, για την παραγωγή των αναγκαίων για τη ζωή αγαθών, απαιτούνται απαραίτητα καταμερισμός της εργασίας και ευρέως κεντρικοποιημένα μέσα παραγωγής. Η εποχή κατά την οποία άτομα ή σχετικά μικρές ομάδες μπορούσαν να έχουν πλήρη επάρκεια, έχει χαθεί για πάντα. Θα είναι απλώς μιά μικρή υπερβολή το να πούμε πως η ανθρωπότητα σήμερα αποτελεί μια παγκοσμιοποιημένη κοινότητα παραγωγής και κατανάλωσης.

Έχω φτάσει πλέον στο σημείο, όπου μπορώ να προσδιορίσω σύντομα τί αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, την ουσία της σημερινής κρίσης. Αφορά τη σχέση του ατόμου με την κοινωνία. Το άτομο έχει συνειδητοποιήσει,  πιό πολύ από ποτέ, την εξάρτησή του από την κοινωνία. Όμως, δεν εκλαμβάνει την εξάρτηση αυτή ως θετικό στοιχείο, ως ένα οργανικό δεσμό, ως μια προστατευτική δύναμη, αλλά περισσότερο ως μια απειλή κατά των φυσικών του δικαιωμάτων, ή ακόμα και κατά της ίδιας της οικονομικής του ύπαρξης. Επιπλέον, η θέση του στην κοινωνία είναι τέτοια που οι εγωιστικές του επιδιώξεις επιτείνονται συνεχώς, ενώ οι κοινωνικές του επιδιώξεις, οι οποίες είναι και απο τη φύση τους πιο ασθενείς, σταδιακά χειροτερεύουν. Όλοι οι άνθρωποι, ανεξάρτητα της θέσης τους στην κοινωνία, υποφέρουν από τη διαδικασία αυτή. Αιχμάλωτοι του ίδιου τους του εγωισμού, χωρίς μάλιστα οι ίδιοι να το αντιλαμβάνονται, νοιώθουν ανασφαλείς, μοναχικοί και στερημένοι από την απλή, αθώα και χωρίς πολλές σκέψεις απόλαυση της ζωής. Ο άνθρωπος μπορεί να βρει νόημα στη ζωή, την τόσο σύντομη και γεμάτη κινδύνους, μόνο αφιερώνοντας τον εαυτό του στην κοινωνία.

Η πραγματική πηγή του κακού είναι, κατά τη γνώμη μου, η οικονομική αναρχία της καπιταλιστικής κοινωνίας, όπως τη βιώνουμε σήμερα. Έχουμε μπροστά μας ένα τεράστιο σύνολο παραγωγών που ακατάπαυστα  πασχίζουν να στερήσει ο ένας από τον άλλο τους καρπούς της συλλογικής τους εργασίας – όχι με τη βία, αλλά με την πιστή συμμόρφωση σε ένα σύστημα νομικών κανόνων. Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι τα μέσα παραγωγής – δηλαδή το σύνολο των παραγωγικών δυνάμεων που είναι απαραίτητες για την παραγωγή καταναλωτικών και άλλων απαραίτητων αγαθών – μπορεί νομικώς να είναι, και το μεγαλύτερο μέρος είναι, ατομική ιδιωτική περιουσία.

Για λόγους απλότητας, θα αποκαλώ στη συνέχεια «εργάτες» όλους εκείνους που δεν έχουν στην κατοχή τους μέσα παραγωγής – αν και αυτό δεν αντιστοιχεί πλήρως στη συνηθισμένη χρήση του όρου-. Ο ιδιοκτήτης μέσων παραγωγής (ΣΤΜ: στη συνέχεια θα αποκαλείται «καπιταλιστής», θα μπορούσαμε επίσης να χρησιμοποιήσουμε τη λέξη «κεφαλαιοκράτης») είναι σε θέση να αγοράζει την εργατική δύναμη από τον εργάτη. Χρησιμοποιώντας τα μέσα παραγωγής, ο εργάτης παράγει νέα εμπορεύματα που γίνονται ιδιοκτησία του καπιταλιστή. Το βασικό σημείο σε αυτή τη διαδικασία είναι η σχέση μεταξύ των προϊόντων που ο εργάτης παράγει και της αμοιβής του, και τα δύο μετρήσιμα σε όρους πραγματικής αξίας. Όσο η σύμβαση εργασίας είναι «ελεύθερη», αυτό που ο εργάτης λαμβάνει δεν καθορίζεται από την πραγματική αξία των προϊόντων που παράγει, αλλά από τις ελάχιστες ανάγκες του καθώς και από τις ανάγκες των καπιταλιστών σε εργατική δύναμη σε σχέση με τον αριθμό των εργατών, που συναγωνίζονται για τις θέσεις εργασίας (ΣΤΜ: προσφορά και ζήτηση εργατικής δυναμης). Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι, ακόμα και στη θεωρία, η αμοιβή του εργάτη δεν καθορίζεται από την αξία του προϊόντος που παράγει.

Το ιδιωτικό κεφάλαιο τείνει να συγκεντρώνεται σε όλο και λιγότερα χέρια, εν μέρει εξαιτίας του ανταγωνισμού μεταξύ των καπιταλιστών και εν μέρει επειδή η τεχνολογική ανάπτυξη και ο εντεινόμενος καταμερισμός της εργασίας ενθαρρύνουν το σχηματισμό μεγαλύτερων παραγωγικών μονάδων σε βάρος των μικρότερων. Το αποτέλεσμα της ανάπτυξης αυτής είναι μια ολιγαρχία του ιδιωτικού κεφαλαίου, η τεράστια δύναμη της οποίας δεν μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά ακόμα και στα πλαίσια μιας δημοκρατικά πολιτικά οργανωμένης κοινωνίας. Αυτό συμβαίνει, γιατί τα μέλη των νομοθετικών οργάνων επιλέγονται από πολιτικά κόμματα, τα οποία σε μεγάλο βαθμό χρηματοδοτούνται ή επηρεάζονται με άλλους τρόπους από τους ιδιώτες καπιταλιστές, οι οποίοι διαχωρίζουν, για πολύ πρακτικούς λόγους, το εκλογικό σώμα από τους νομοθέτες. Το αποτέλεσμα είναι οι αντιπρόσωποι του λαού να μην υπερασπίζονται ικανοποιητικά τα συμφέροντα των λιγότερο  προνομιούχων ομάδων του πληθυσμού. Επιπρόσθετα, κάτω από τις υπάρχουσες συνθήκες, οι ιδιώτες καπιταλιστές αναπόφευκτα ελέγχουν, άμεσα ή έμμεσα, τις κύριες πηγές πληροφόρησης (τύπο, ραδιόφωνο, εκπαίδευση). Για το λόγο αυτό, είναι εξαιρετικά δύσκολο και στις περισσότερες περιπτώσεις απλώς αδύνατο ένας πολίτης να μπορεί να εξάγει αντικειμενικά συμπεράσματα και να ασκεί με έξυπνο τρόπο τα πολιτικά του δικαιώματα.

Επομένως, η κατάσταση που επικρατεί σε μία οικονομία που βασίζεται στην ατομική ιδιοκτησία του κεφαλαίου χαρακτηρίζεται από δύο κύριες αρχές: πρώτον, τα μέσα παραγωγής (κεφάλαιο) αποτελούν ατομική ιδιοκτησία και οι ιδιοκτήτες τους τα διαχειρίζονται κατά την κρίση τους και δεύτερον, η σύμβαση εργασίας είναι ελεύθερη. Φυσικά, δεν υπάρχει μιά αμιγώς καπιταλιστική κοινωνία, με αυτήν την έννοια. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι εργάτες, μέσα από μακρόχρονη και σκληρή πολιτική πάλη, έχουν πετύχει να διασφαλίσουν μια κάπως βελτιωμένη μορφή της «ελεύθερης εργασιακής σύμβασης» για κάποιες κατηγορίες εργατών. Αλλά στο σύνολό της η σημερινή οικονομία δε διαφέρει πολύ από τον «καθαρό» καπιταλισμό.

Η παραγωγή πραγματοποιείται για το κέρδος και όχι για το όφελος. Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι, όλοι όσοι είναι ικανοί και πρόθυμοι να εργαστούν, θα μπορούν πάντοτε να βρουν μια δουλειά. Σχεδόν πάντα υπάρχει μια «στρατιά ανέργων». Ο εργάτης φοβάται συνεχώς ότι μπορεί να χάσει τη δουλειά του. Καθώς οι άνεργοι και οι χαμηλόμισθοι εργάτες δεν αποτελούν μια κερδοφόρα αγορά, η παραγωγή καταναλωτικών αγαθών υποχρεωτικά περιορίζεται, με αποτέλεσμα να υπάρχουν σοβαρές δυσκολίες. Η τεχνολογική πρόοδος συχνά οδηγεί σε αύξηση της ανεργίας αντί για τη διευκόλυνση της εργασίας για όλους. Το κίνητρο του κέρδους, σε συνδυασμό με τον ανταγωνισμό μεταξύ των καπιταλιστών, ευθύνεται για την αστάθεια στη συσσώρευση και χρησιμοποίηση του κεφαλαίου, η οποία με τη σειρά της οδηγεί σε όλο και χειρότερες καταστάσεις ύφεσης. Ο χωρίς όρια ανταγωνισμός οδηγεί σε μια τεράστια απώλεια εργασίας, ακρωτηριάζοντας έτσι την κοινωνική συνείδηση των ατόμων, όπως ανέφερα και νωρίτερα.

Θεωρώ αυτόν τον ακρωτηριασμό των ατόμων το μεγαλύτερο κακό του καπιταλισμού. Το σύνολο του εκπαιδευτικού μας συστήματος υποφέρει από αυτό το κακό. Μια υπέρμετρα ανταγωνιστική στάση εμφυτεύεται στους μαθητές, οι οποίοι εκπαιδεύονται  να λατρεύουν την άπληστη επιτυχία ως προετοιμασία για τη μελλοντική τους καριέρα.

Είμαι πεπεισμένος ότι μόνο ένας δρόμος υπάρχει για να εξαλειφθεί όλο αυτό το θανατηφόρο κακό, κι αυτός δεν είναι άλλος από την εγκαθίδρυση μιας σοσιαλιστικής οικονομίας, μ’ ένα εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο θα είναι προσανατολισμένο προς την επίτευξη κοινωνικών στόχων. Σε μια τέτοια οικονομία, η ίδια η κοινωνία κατέχει τα μέσα παραγωγής και τα διαχειρίζεται με βάση το σχεδιασμό. Μια σχεδιασμένη οικονομία, η οποία θα προσαρμόζει την παραγωγή στις ανάγκες της κοινωνίας, θα κατανέμει την εργασία που πρέπει να γίνει σε αυτούς που είναι ικανοί να εργαστούν και θα εγγυάται τα προς το ζην σε κάθε άνδρα, γυναίκα και παιδί. Η παιδεία, εκτός από την ανάπτυξη των έμφυτων ικανοτήτων του κάθε ατόμου, θα προσπαθεί να αναπτύξει την έννοια της ευθύνης για το συνάνθρωπο, στη θέση της εξύμνησης της εξουσίας και της επιτυχίας, όπως γίνεται στη σημερινή κοινωνία.

Ωστόσο, είναι απαραίτητο να θυμόμαστε ότι μια σχεδιασμένη οικονομία δεν είναι ακόμα σοσιαλισμός. Η σχεδιασμένη κοινωνία, αυτή καθεαυτή, μπορεί να συνοδεύεται από την πλήρη υποδούλωση της προσωπικότητας. Η επίτευξη του σοσιαλισμού προϋποθέτει την επίλυση ορισμένων εξαιρετικά δύσκολων κοινωνικοπολιτικών προβλημάτων: για παράδειγμα, πώς είναι δυνατόν, λαμβάνοντας υπόψη την εκτεταμένη συγκέντρωση της πολιτικής και οικονομικής εξουσίας, να αποτραπεί η γραφειοκρατία απ΄ το να γίνει παντοδύναμη και υπερφίαλη; Πώς μπορούν να προστατευτούν τα ατομικά δικαιώματα και ταυτόχρονα να  υπάρχει εγγύηση ενός δημοκρατικού αντίβαρου στην εξουσία της γραφειοκρατίας;

Η σαφήνεια σχετικά με τους στόχους και τα προβλήματα του σοσιαλισμού είναι εξαιρετικά σημαντική σ’ αυτή τη μεταβατική εποχή. Δεδομένου ότι στις σημερινές συνθήκες, η ελεύθερη και ανεμπόδιστη συζήτηση αυτών των προβλημάτων είναι πρακτικά υπό απαγόρευση, θεωρώ ότι η έκδοση του περιοδικού αυτού (ΣΤΜ: “Monthly Review) αποτελεί μια σημαντική υπηρεσία προς την κοινωνία.

Albert Einstein

Πρώτη έκδοση: Monthly Review, May 1949

Μετάφραση στα ελληνικά: Ευρυτάνας Ταξιδιώτης, Μάρτης 2012

Ευρυτάνας Ταξιδιώτης